3D-architecture and neogene evolution of the Malatya Basin: Inferences for the kinematics of the Malatya and Ovacık fault zones

Abstract

Malatya Havzası'nın 3 boyutlu mimarisi Malatya-Ovacık fay kuşağı bağlamında uzaktan algılama, sismik yorumlama ve paleostres analizleri kullanılarak ortaya konulmuştur. Varılan sonuçlar göstermektedir ki Malatya-Ovacık fay kuşağı olarak adlandırılan hat, tek bir fay kuşağının iki ayrı segmenti olmayıp, aksine bir birinden bağımsız hareket eden iki ayrı fay kuşağıdır. Ayrıca, Ovacık fay kuşağı batı ucunda Malatya fay kuşağı ile birleştiği öne sürülen noktadan daha kuzeye doğru devam eden, Malatya fay kuşağı tarafından sonlandırılmaktadır. Ovacık fay kuşağı içerisindeki derelerin üzerinde görülen en büyük ötelenme 9.3 km olup, derelerin hepsi üzerindeki atım miktarlarının toplamı Ovacık fay kuşağı'nın, bölgedeki akaçlama sisteminin oluşumundan itibaren, toplam ötelenmesinin 20 kilometreden fazla olamayacağını göstermektedir. Malatya Havzası'nda üç farklı deformasyon evresi tespit edilmiştir. İlk evre KB-GD yönlü bir genişleme dönemi olup Erken ile Orta Miyosen döneminde hüküm sürmüştür, ikinci evre ise oz'nin düşey olduğu ve bölgesel doğrultu atımlı tektonizmaya işaret eden DGD-BKB yönlü bir sıkışma ile temsil edilir. Bu dönem Geç Miyosen ile Orta Pliyosen evresinde hüküm sürmüştür. Üçüncü deformasyon evresi ise KKD-GGB yönlü bir sıkışma altında a2 ile o3'ün düşey eksende zaman zaman yer değiştirdiği bir deformasyonla temsil edilir. Bu durum iki stres büyüklüğünün eşit olduğu durumlarda görülen stres değiş-tokuşu (permütasyon) olarak yorumlanmış ve ortaç stresle en küçük stresin zaman zaman düşey eksende yer değiştirmesinin nedeni olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Üçüncü deformasyon evresi, Geç Pliyosende başlayıp günümüze değin etkisini sürdürmektedir. Malatya Havzası'nın dolgusu D-B ve K-G yönünde kama şeklinde bir geometriye sahip olup genelde doğu kenarından beslenmiştir. Arazi çalışmaları sırasında, havzada bir çok terselmiş faylara rastlanmıştır. Bu fayların Erken-Orta Miyosen döneminde büyüme fayları olarak gelişip Orta Miyosen sonrası sıkışma dönemlerinde yeniden hareket kazandıkları veya terseldikleri oldukça belirgindir.