DENEYSEL DİYABETİK SIÇANLARDA BEYİN KORTEKSİ VE HİPOKAMPUSTA PSA-NCAM PROTEİNİNİN EKSPRESYONU VE BUNA ASPİRİN VE AMİNOGUANİDİNİN ETKİSİ

Abstract

Yüksek Lisans Tezi DENEYSEL DİYABETİK SIÇANLARDA BEYİN KORTEKSİ VE HİPOKAMPUSTA PSA- NCAM PROTEİNİNİN EKSPRESYONU VE BUNA ASPİRİN VE AMİNOGUANİDİNİNİN ETKİSİ Feyza ÖZKAN Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoteknoloji Anabilim Dalı 2003, Sayfa: 39 Nörolojikal ve yapısal değişiklikler diabetes mellitustaki bilişsel değişikliklerle alakalıdır. Bu çalışma hipokampus ve korteksle nöral hücre adezyon moleküllerinin ekspresyonunu değerlendirmek ve buna aspirin ve aminoguanidinin etkisini araştırmak için yapılmıştır. Diyabet karın içine streptozotocin (STZ) enjeksiyonu yolu ile yapılmıştır. NCAM ekspresyonu immunoblot metodu ile hipokampus ve kortekste tespit edilmiştir. Diyabette oksidatif aktivitenin artışı, antioksidan savunmanın yetersizliği, protein glikozilasyonu, glukoz metabolizmasını olumsuz yönde etkilemektedir. Diyabette lipit peroksidasyonunun sonucu oluşan malondialdehit (MDA) miktarı artış göstermektedir. MDA; proteinlerin, fosfolipitlerin ve nükleik asitlerin amino gruplarıyla reaksiyona girebilmektedir. Glutatyon (GSH) serbest radikal ve peroksitlerle reaksiyona girerek hücreleri oksidan hasara karşı korur. Ayrıca protein yapısındaki sülfhidril gruplarını indirgenmiş halde tutarak pek çok proteinin inaktive olmasını engeller. Deneysel diyabet çalışmalarında GSH miktarında aşırı bir düşüş olduğu görülmüştür. Diyabetik hayvanlarla yapılan bu çalışmalarda GSH' m düşüşüne karşılık olarak MDA miktarında artış olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada diyabete maruz kalmış sıçan korteks ve hipokampus dokusunda meydana gelen değişiklikler, bu değişiklikleri önlemede antioksidan maddelerin etkinliği araştırılmıştır. Bu amaçla kontrol, diyabet, aspirin ve aminoguanidin gibi antioksidan maddeler uygulanmış diyabetik sıçan hipokampus ve korteksinde MDA ve GSH miktarları ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlar; STZ ile uyarılan diyabette öğrenme ve hafızaya katılan beyin bölgelerinde PSA-NCAM ekspresyonunda dengesizliğe ve bilişsel fonksiyonlarda bozulmaya sebep olduğu görülmüştür. Ayrıca PSA-NCAM molekülü sadece aminoguanidin grubunda görülmüştür. Diğer taraftan antioksidan uygulanan diyabet gruplarında MDA seviyesinin diyabet grubuna göre düşük olduğu, GSH seviyesinin ise yine diyabet grubuna göre yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada istatistiksel analiz için Anova Proc. Hoc Bonferroni testi kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Diyabet, STZ, öğrenme, hafıza, PSA-NCAM, Hipokampus, Korteks, Malondialdehit, Glutatyon, antioksidan. VI