KILIÇZADE HAKKI'NIN "İTİKADÂT-I BATILAYA İLÂN-I HARB" İSİMLİ ESERİNİN ÇEVİRİ YAZISI VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında ve II. Meşrutiyet'in ilanından sonra ortaya çıkan batıcılık fikir ve aydın tipinin en önde gelenlerinden biri de Kılıçzâde Hakkı'dır. Yazarın yazmış olduğu "İtikadât-ı Batılaya İlân-ı Harb "eserinde hurafelerden ve hikâyelerden arındırılarak sade bir siyer yazıcılığının ve dini anlatımın olması gerektiğine vurgu yapmaktadır. Kendisi müstakil bir siyer kitabı yazmamıştır. Ancak döneminde ve önceki dönemlerde mevcut yazılmış siyer eserlerini de içine alacak şekilde bazı konuları eleştirerek nasıl siyer kitabı yazılması gerektiğini ortaya koymaya çalışmıştır. Kılıçzâde Hakkı, farklı bir bakış açısıyla olaylara yaklaşımı ve Hz. Muhammed'in hayatı ve peygamberliği ile ilgili rivayetleri değerlendirirken de görüşlerini sürdürmüştür. Ayrıca Kılıçzâde, İslâm dininin de bir reforma ihtiyacı olduğunu belirtmiştir. Buna ilave olarak dinin gerçeklerinden toplumu uzaklaştıran cahil din adamlarının ve softaların görüşleri hakkında olumsuz belirli yargıları olmuştur. Bu gibi konularda yazar önemli görmüş olduğu bilgilerini Latin harflerine çevirdiğimiz bu kitabında ortaya koymuştur. Hz. Peygamber'in aklı ön plana çıkarması ve din akıldan ibarettir, aklı olmayanın dini de yoktur sözüyle vurgulamıştır. Buna göre, akla ve nakle dayanmayan din olamaz. İslâm dini ise, ilk insandan son Peygamber Hz. Muhammed'e kadar gelmiş ve orada en yüksek ve mükemmelliğe ulaşmıştır.

Kılıçzâde Hakkı is one of the most prominent representatives of the western ideas during the last period of the Ottoman Empire and the declaration of the II. Constitutional Period. In his work "Itikadât-i Batilaya Ilân-i Harb" he emphasizes that there should be simple siyer writing based on religious narration which is free from superstitions and stories. Although he didn´t write his own siyer book, he revealed how it should be written by criticizing some existing works of his time and also previous periods. He maintained his western view while evaluating the life of the prophet Mohammed. In his opinion Islam needed a reformation. In addition he judged ignorant clergyman who distanced the society from the realities of religion. There are more of this kind of statements and views in his book. The Prophet Mohammed said: "Religion consists of the mind, who doesn't have a mind, does not have a religion." Therefore there is no religion that cannot be understood without using the mind. Islam came with the first human being, developed and reached his absoluteness with the last prophet Mohammed and endures until today and will last forever and ever.