İlkçağ Medeniyetlerinde Süsleme Elemanı Olarak Kullanılan Kotshak Damgasının Anadolu Dokumalarındaki Yeri

Abstract

Damgalar, boyların ve milletlerin etnikkültürlerini ortaya çıkarmak, onlar arasındakarşılaştırma yapmak ve onların benzerlik vefarklılıklarını belirlemek için önemli bilgikaynaklarıdır. Tarihin ilk çizgeleri olan mağararesimlerinde, mezarlarda, dokumalarda veanıtlarda karşılaştığımız damgalar, geçmişuygarlıklar ve kabileler hakkında bizlere bilgiverirler. Damgalar, göçebe toplulukların yaşayıştarzlarını, yayıldıkları alanları, göç yollarını vediğer boylar ile ilişkilerini anlamamıza yardımcıolurlar. Göçebe toplumlar için önemli olan at vekoyun gibi hayvanların üzerinde işaret olarakkullanılan damgalar, Orta Asya'da dokunandokumalarda, sembolik ve mitolojik anlamlariçeren bir iletişim aracı olarak kendinigöstermiştir. Çeşitli sütunlar, taşlar, dokumalarve kalkanlarda sıklıkla karşımıza çıkan Kotshakdamgası da birçok medeniyette süsleme elemanıolarak kullanılmış ve her toplumda farklışekillerde kendini göstermiştir. Antikuygarlıkların sanat eserlerinde de kullanılan budamga, süsleme elemanı olarak bazengeometrik bazen de organik formda ortayaçıkmaktadır. Bu çalışmada, Anadolu halılarındakullanılan Kotshak damgasının, çıkış noktası,dokumalarda tasarım elemanı olarak nasılgöründüğü, hangi yörelerde kullanıldığı vedamganın nasıl evrim geçirdiği incelenecektir.