TRICHLOROETHYLENE İLE OLUŞTURULMUŞ KARACİĞER HASARI ÜZERİNE THYMOQUINONE'UN ETKİLERİ VE HEAT SHOCK PROTEİN 70'İN İMMÜN REAKTİVİTESİ

Abstract

Çevrede yaygın bulunan trichloroethylene, endüstride geniş kullanım alanı olan kimyasal ajandır. Daha önce yapılan çalışmalarda thymoquinone'un çeşitli toksik ajanların neden olduğu organ hasarlarında koruyucu etkisinin olduğu bulunmuştur. Heat Shock Protein (HSP) 70, sirotik karaciğer hastalığında, hepatokarsinogenezisin erken belirteçlerinden birisidir ve stres şartlarında ekspresyonu artmaktadır. Bu çalışmada, trichloroethylene ile oluşturulmuş karaciğer hasarına karşı thymoquinone'un olası koruyucu etkilerinin incelenmesi ve HSP70'in immün reaktivitesindeki değişikliklerinin belirlenmesi amaçlandı.Bu amaçla, 3 hafta süren deneyde, 25 adet Wistar-Albino cinsi erkek sıçan kullanıldı. Sıçanlar 5 gruba ayrıldı. GrupI; kontrol grubu. GrupII'deki sıçanlara 1000mg/kg/gün trichloroethylene verildi. GrupIII'teki sıçanlara 1000mg/kg/gün trichloroethylene ile birlikte 50mg/kg/gün thymoquinone uygulandı. GrupIV'teki sıçanlara 50mg/kg/gün thymoquinone verildi. GrupV'teki sıçanlara 1ml/gün dimethyl sulfoxide verildi. Tüm uygulamalar intragastrik gavaj tekniğiyle yapıldı. 3 haftanın sonunda denekler ksilazin ve ketamin ile sağlanan anestezi altında servikal dekapitasyonla ötenazi edildi. Çıkarılan karaciğer dokuları, %10'luk formaldehit solüsyonunda tespit edildi, etanol ile dehidrate edildi ve parafine gömüldü. 5µm kalınlığında kesitler alındı. Kesitlerin bir kısmı Hematoksilen&Eozin, Masson'un üçlü boyası ve Periodic Acid Schiff teknikleri kullanılarak boyandı. Kalan kesitler, HSP70 immün reaktivitesi belirlenmek üzere kullanıldı. Hazırlanan preparatlar fotomikroskopta incelenip fotoğraflandı. Gruplar arası HSP70 immün reaktivitesindeki farklılıklar istatistiksel analizlerle belirlendi.Işık mikroskopik incelemelerimizde, trichloroethylene'in karaciğerde; vasküler konjesyona, nekroza, inflamasyona, sinüzoidal dilatasyona sebep olduğu ve HSP70 immün reaktivitesinde belirgin bir artış oluşturduğu belirlendi. Gruplar arası HSP70 immün reaktivitesinin yaygınlığının belirlemek için yaptığımız istatistiksel analizler de bulgularımızı destekler niteliktedir. Thymoquinone'un ise trichloroethylene kaynaklı yapısal değişiklikleri nispeten azalttığı görüldü.Sonuç olarak, bu çalışmada trichloroethylene'in yüksek dozda tekrarlayan maruziyetinin karaciğer için oldukça toksik olduğu ortaya konulmuştur. Trichloroethylene'e bağlı HSP70 ekspresyonundaki artış, iddiamızı desteklemektedir. Bu bağlamda, gerek çevresel kontaminasyon için gerekse ilgili meslek gruplarının karşı karşıya olduğu potansiyel tehlikeler için koruyucu tedbirlerin alınmasının gerekliliği ortaya çıktı.Anahtar Kelimeler: Trichloroethylene, thymoquinone, HSP70, karaciğer, immünohistokimya