A. HEPATİCA PROPRİA, V. HEPATİCA, V. PORTA HEPATİS DAMARLARININ BÖLGEMİZDEKİ MORFOMETRİSİ VE VARYASYONLARININ İNCELENMESİ

Abstract

Günümüzde, karaciğer ve mikrovasküler rekonstrüksiyon cerrahisi önemli ölçüde gelişmiş olsa da vasküler komplikasyonlar hala başlıca morbidite ve mortalite nedenlerinden biri olarak devam etmektedir. Bu nedenle, operasyon öncesinde organın vasküler yapılarının dikkatlice incelenmesi son derece elzemdir. Vasküler yapıların anatomik özelliklerinin ve olası varyasyonların belirlenmesi, hem verici hem de alıcıda ortaya çıkabilecek komplikasyonları azaltmanın yanı sıra, cerrahinin başarı oranını da önemli derecede yükseltmektedir. Karaciğer nakillerinde, a. hepatica propria, v. portae hepatis, vv. hepaticae anatomisinin ve varyasyonlarının iyi bilinmesi gerekmektedir. Çalışmamızda, Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne başvuran 900 bireyin arteriyel ve portal fazda çekilmiş Bilgisayarlı Tomografi ile elde edilen görüntüleri değerlendirildi. Daha önce karaciğer rezeksiyonu geçirmiş olan, konjenital anomalisi olan, karaciğerinde tümör ve kist hidatik olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Karaciğerin sağ ve sol lobuna gelen a. hepatica propria'nın, v. portae hepatis'in, vv. hepaticae'ların anatomik varyasyonları, bu damarların cinsiyet ve yaş değişkenleri için tip dağılımları ve tiplere göre çap ve uzunluk ölçümleri değerlendirildi. Cinsiyet ve yaş kategorik ölçümlerinin tip gruplarına göre karşılaştırılmasında Ki Kare test istatistiği kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen çap ve uzunluk ölçümlerinin tip gruplarına göre genel karşılaştırmada Kruskal Wallis testi, grupların ikili karşılaştırılmalarında ise Mann Whitney U testi kullanıldı. A. hepatica propria'nın klasik anatomisini temsil eden Michels Tip 1 varyasyon, bireylerin %57.3'ünde tespit edildi. En yüksek çap değerine sahip olan Tip 1 varyasyon, en düşük çap değerine sahip olan ise Tip 8 varyasyon olarak belirlendi. En yüksek uzunluk ölçüm değeri Tip 2 varyasyonunda, en kısa değer ise Tip 7 varyasyonunda gözlemlendi. Covey'in sınıflamasına göre v. portae hepatis'in klasik anatomik dağılımını gösteren Covey Tip 1 varyasyonu bireylerin %55.7'sinde tespit edildi. Bu damarın uzunluğu Tip 4'te en yüksek iken, Tip 1'de en düşük değerler ölçüldü. Bu çalışmada yer alan bireylerin %54.3'ünde v. hepatica sinistra ve v. hepatica intermedia birleşerek tek bir kök oluşturup v. cava inferior'a açılmaktaydı. Bu tip en büyük çap değerine sahipti. Çalışmamızla elde edilen veriler, karaciğerin vasküler varyasyonları hakkında değerli bilgiler sunarak, cerrahi planlamaların daha güvenli ve etkili bir şekilde yapılmasına yardımcı olacaktır. Gelecekteki araştırmalara referans oluşturacağını düşündüğümüz bu veriler, varyasyonların daha ayrıntılı bir şekilde incelenerek cerrahi yaklaşımların geliştirilmesine önemli katkılar sağlayacaktır. Anahtar sözcükler: Karaciğer, a. hepatica propria, v. portae hepatis, vv. hepaticae, varyasyon.Despite significant advancements in liver and microvascular reconstructive surgery, vascular complications remain a major cause of morbidity and mortality. Therefore, thorough preoperative evaluation of the organ's vascular structures is of paramount importance. Accurate identification of anatomical features and potential variations in vascular structures can not only reduce complications in both donors and recipients but also substantially improve surgical outcomes. In liver transplantation, a detailed understanding of the anatomy and variations of the arteria hepatica propria, vena portae hepatis, and venae hepaticae is essential. In this study, we evaluated arterial and portal phase computed tomography (CT) images of 900 individuals who presented to Fırat University Medical Faculty Hospital. Patients with a history of liver resection, congenital anomalies, or hepatic tumors or hydatid cysts were excluded from the study. We assessed anatomical variations of the arteria hepatica propria supplying the right and left lobes of the liver, vena portae hepatis, and venae hepaticae, along with the distribution of variation types according to sex and age, and measurements of vessel diameter and length across types. Chi-square test was used to compare categorical variables by type groups. For non-normally distributed diameter and length measurements, Kruskal-Wallis test was employed for overall group comparisons, and Mann-Whitney U test for pairwise comparisons. Michels Type 1, representing the classical anatomy of the arteria hepatica propria, was identified in 57.3% of individuals. This variation also exhibited the highest mean diameter, while the lowest diameter was observed in Type 8. The greatest vessel length was recorded in Type 2, whereas the shortest was noted in Type 7. According to Covey's classification, Covey Type 1 reflecting the typical anatomical distribution of the vena portae hepatis was present in 55.7% of the population. The greatest length of this vessel was found in Type 4, while the shortest was observed in Type 1. In 54.3% of participants, the vena hepatica sinistra and vena hepatica intermedia converged into a single trunk before draining into the inferior vena cava. This type demonstrated the largest vessel diameter among all variations. The findings of this study offer valuable insights into hepatic vascular variations and are expected to enhance the safety and efficacy of surgical planning. We believe these data will serve as a reference for future research and contribute significantly to the refinement of surgical approaches through a more detailed understanding of anatomical variations. Keywords: Liver, arteria hepatica propria, vena portae hepatis, venae hepaticae, variation.