YOĞUN BAKIMDA BEYİN ÖDEMİ OLAN HASTALARDA MANNİTOL VE %3 HİPERTONİK SALİN TEDAVİSİNİN OPTİK SİNİR KILIF ÇAPINA ETKİSİNİN USG İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Beyin ödemi, intrakraniyal alanda hücre içi ve/veya hücre dışı sıvı birikimi ile karakterize patolojik bir durumdur. Kafa içi basıncı (KİB) artırabilir, serebral perfüzyon basıncını (SPB) azaltabilir, serebral oksijenasyonu bozabilir. Ayrıca beyin ödeminden kaynaklanan kitle etkisi ölümcül herniasyona neden olabilir. Bu sebeplerle beyin ödeminin tanısı, artan KİB'in takibi ve tedavi yaklaşımları kritik öneme sahiptir. Bu çalışmamızda beyin ödemi nedeniyle %20 mannitol ve %3 hipertonik salin (HTS) tedavisi alan hastalarda optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ölçümlerini kıyaslayarak tedavinin etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmamıza etik kurulu onayı alındıktan sonra Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesine beyin ödemi tanısı ile yatışı yapılmış ve %20 mannitol veya %3 HTS tedavisi almış olan 50 hasta dahil edildi. Hastaların yatış tanıları, demografik verileri, ek hastalık öyküsü, kullandığı ilaçlar, glaskow koma skalası, hemodinamik parametreler, tam kan sayımı, biyokimya, kan gazı sonuçları, mekanik ventilasyon ihtiyacı, ekspiryum sonu pozitif basınç (PEEP) ve PEEP üstü değerleri ve OSKÇ ölçümleri yoğun bakım ünitesine kabul, 30. dakika, 1. saat, 1. gün, 3. gün ve 5. günde hasta dosyalarından kaydedildi. Her iki grubun OSKÇ ölçümlerinde tedavi sonrası azalma olsa da tüm zamanlarda her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilemedi. Gruplar arasında HTS grubunda 1. gün, 3. gün ve 5. günde serum sodyum ve osmolarite değerleri mannitol gurubuna göre daha yüksek tespit edilmiştir. Sonuç olarak, beyin ödemi çeşitli etiyolojik nedenlere bağlı olarak gelişen ve bazı hastalarda yoğun bakım ihtiyacı gerektiren ciddi bir klinik durumdur. Bu hasta grubunda mortalite ve morbiditenin en aza indirilmesi, etkin ve zamanında kritik bakım yönetimi ile mümkündür. Beyin ödeminin tedavisinde kullanılan osmoterapi ajanlarının seçimi, hastanın hemodinamik durumu, sıvı-elektrolit dengesi ve kardiyovasküler ya da renal fonksiyonları göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. Bu bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımı, beyin ödemine bağlı komplikasyonların yönetiminde hayati bir rol oynamakta olup, klinik sonuçların iyileştirilmesine katkıda bulunabilir. Anahtar Kelimeler: Beyin Ödemi, Kafa içi Basınç Artışı, Mannitol, Hipertonik Salin, Optik Sinir Kılıf Çapı

Brain edema is a pathological condition characterized by the accumulation of intracellular and/or extracellular fluid in the intracranial space. It can increase intracranial pressure (ICP), reduce cerebral perfusion pressure (CPP), and impair cerebral oxygenation. Additionally, the mass effect caused by brain edema can lead to fatal herniation. Therefore, the diagnosis of brain edema, monitoring of elevated ICP, and treatment approaches are of critical importance. In this study, we aimed to evaluate the effectiveness of treatment by comparing optic nerve sheath diameter (ONSD) measurements in patients who received 20% mannitol and 3% hypertonic saline (HTS) due to brain edema. Following the approval of the ethics committee, 50 patients who had been admitted to the Anesthesia and Intensive Care Unit of Fırat University Medical Faculty Hospital with a diagnosis of cerebral edema and had received 20% mannitol or 3% HTS treatment were included in our study. The patients' admission diagnoses, demographic data, history of comorbidities, medications used, Glasgow Coma Scale (GCS) scores, hemodynamic parameters, complete blood count, biochemical parameters, blood gas results, need for mechanical ventilation, positive end-expiratory pressure (PEEP) and PEEP-related values, and oxygen saturation (SpO2) measurements were recorded from patient files at the time of admission to the intensive care unit, at the 30th minute, 1st hour, 1st day, 3rd day, and 5th day. Although a post-treatment reduction in ONSD measurements was observed in both groups, no statistically significant difference was found between the two groups at any time point. However, serum sodium and osmolarity values in the HTS group were higher than in the mannitol group on days 1, 3, and 5. In conclusion, cerebral edema is a serious clinical condition that can develop due to various etiological factors and may require intensive care in some patients. Minimizing mortality and morbidity in this patient population is possible through effective and timely critical care management. The choice of osmotherapy agents used in the treatment of cerebral edema should be based on the patient's hemodynamic status, fluid-electrolyte balance, and cardiovascular or renal function. This individualized treatment approach plays a vital role in managing complications associated with cerebral edema and may contribute to improved clinical outcomes. Keywords: Cerebral Edema, Increased Intracranial Pressure, Mannitol, Hypertonic Saline, Optic Nerve Sheath Diameter