YAŞAR KEMAL'İN ROMANLARININ MEKÂN SOSYOLOJİSİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Abstract

Mekân sosyolojisi, insan ve mekân arasındaki ilişkiyi ele alıp toplumların yapısını anlamaya çalışan bir bilim dalıdır. Mekân yalnızca fiziksel bir alan değil; aynı zamanda insan kimliklerini, davranışlarını ve toplumsal ilişkilerini şekillendiren dinamik bir unsurdur. Yaşar Kemal'in romanlarında mekân, sadece olayların geçtiği sıradan bir yer olmanın ötesine geçerek toplumsal yapıların, maddi ve manevi değerlerin, güç ilişkilerinin, ideolojilerin ve bireysel deneyimlerin görünür hale geldiği güçlü bir anlatım aracına dönüşür. Bu çalışmada, yazarın romanlarında mekânın nasıl kurgulandığı, hangi toplumsal temaları desteklediği ve karakterlerin psikolojik dünyalarını nasıl yansıttığı sosyolojik bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Çalışma temel olarak dört ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü çalışmanın ana hatlarını ifade eden araştırmanın konusu, araştırmanın amacı, araştırmanın önemi, araştırmanın problemi, araştırmanın sınırlılıkları ve araştırmanın literatür özeti başlıklarına ayrılarak çalışma hakkında genel bilgiler sunulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde Yaşar Kemal'in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde edebiyatın toplumla ilişkisi üzerinden edebiyat, edebiyat sosyolojisi, mekân, romanda mekân ve mekân sosyolojisi hakkında detaylı bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise belirli romanlar içerisinde geçen mekânlar üzerinden, mekânın toplumsal işlevi ve roman karakterlerinin mekânla kurduğu ilişki sosyolojik bir perspektiften ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Yaşar Kemal'in romanlarında mekânın yalnızca bir arka plan unsuru olmadığı; aksine eşitsizlik, düzensizlik, göç, güç ilişkileri, yoksulluk gibi temaları görünür kılan güçlü bir anlatım aracı olarak kullanıldığı sosyolojik açıdan tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yaşar Kemal, Roman, Mekân, Mekân Sosyolojisi, Edebiyat Sosyolojisi, Toplum.

Sociology of space is a branch of science that deals with the relationship between people and space and tries to understand the structure of societies. Space is not just a physical area; It is also a dynamic element that shapes human identities, behaviors and social relations. In Yaşar Kemal's novels, space goes beyond being just an ordinary place where events take place and turns into a powerful narrative tool where social structures, material and spiritual values, power relations, ideologies and individual experiences become visible. In this study, how the space is constructed in the author's novels, what social themes it supports and how it reflects the psychological worlds of the characters are discussed from a sociological perspective. The study basically consists of four main sections. The first part of the study is divided into the topics of the subject of the research, the purpose of the research, the importance of the research, the problem of the research, the limitations of the research and the literature summary of the research, and general information about the study is presented. In the second part of the study, Yaşar Kemal's life, literary personality and works are discussed. In the third part, a detailed evaluation was made about literature, sociology of literature, space, space in the novel and sociology of space through the relationship between literature and society. In the fourth chapter, the social function of the place and the relationship between the novel characters and the place are examined in detail from a sociological perspective, through the places in certain novels. The evaluations revealed that in Yaşar Kemal's novels, setting is not merely a background element; rather, it is sociologically determined that it is a powerful narrative tool that makes visible themes such as inequality, disorder, migration, power relations, and poverty. Keywords: Yaşar Kemal, Novel, Space, Sociology of Space, Sociology of Literature, Society.