SEVGİLİNDEN GÜZELLİĞİNİN ZEKÂTINI İSTEMEK

Abstract

Temelinde aşkın yer aldığı klasik Türk şiirinde sevgili, merkezî konumda bulunan birvarlık olarak bu şiirin olmazsa olmaz tiplerinden biridir. Diğer önemli bir karakter iseşairin temsil ettiği âşık tipidir. Bilhassa gazeller ve aşk mesnevileri olmak üzereşiirlerde, şairin yeteneği, hayal gücü, çevresi, bilgi birikimi, hayat tecrübesi, inancı gibifaktörlerin etkisiyle sevgilinin vasıfları çeşitli yönlerden anlatılmıştır. Sevgiliyianlatırken şairin yararlandığı veya beslendiği önemli kaynaklardan biri din olmuştur.Zaten Müslüman olan şair, benimsediği dinle ilgili birçok kavram, konu ve temayışiirinde kullanmış, dinî unsurlardan faydalanarak şiirini süslemiş, zenginleştirmiştir.Nitekim bu kavramlardan biri de zekât olmuştur. Güzellik bakımından zengin ve hüsnilinin sultanı olan sevgili, bu güzellik hazinesine sahip olmasından ötürü muhtaçdurumdaki âşık tarafından zekâtla mükellef bir varlık olarak tanıtılmıştır. Bu itibarlaâşık, her fırsatta sevgiliden hüsnünün zekâtını istemiştir. Dolayısıyla bu çalışmadasevgilinin güzelliğinin zekâtını isteyen âşığın konuya nasıl yaklaştığı üzerindedurulmuş, taranan divanlardan seçilen örnek şiirler yardımıyla dinî bir terimin şiirdilinde yüklendiği anlamların ve oluşturduğu çağrışımların ortaya konulmasıamaçlanmıştır. Anlama dayalı şerh yönteminden yararlanılarak yapılan bu çalışmada,sevgilinin güzelliğini, bazen de güzellik unsurlarını zekâtla irtibatlandıran şairlerin,zekâta dair birçok hususu gündeme getirdikleri, veren el konumunda tasavvur ettiklerisevgiliyi bu haliyle de yücelttikleri sonucuna ulaşılmıştır.