MALATYA'DA GÖREV YAPAN BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLERİNİN KAHRAMANMARAŞ MERKEZLİ DEPREMLERDEN ETKİLENME DURUMLARI ÜZERİNE YAPILAN NİTELİKSEL BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Son yüzyılın en büyük depremleri arasında yerini alan 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş Pazarcık ve Elbistan depremleri özelinde depremzede beden eğitimi öğretmenlerinin yaşamsal deneyimlerini anlamak amacıyla yapılan bu araştırmada toplumsal cinsiyet perspektifinden yararlanılmaktadır. Araştırmanın odak noktası, depremzede beden eğitimi öğretmenlerinin deprem öncesi, deprem anı ve deprem sonrası yaşadıkları deneyimlerin yanı sıra, sosyal yapıdaki toplumsal cinsiyet rollerinin deprem sürecindeki etkilerini incelemektir. Malatya merkez ilçelerinde depremden en çok etkilenen ve can kayıpları yaşayan Yeşilyurt, Battalgazi ile Sivrice depreminde de yoğun etkilenen Pütürge'de ikamet eden katılımcılarla görüşmeler sağlanmıştır. Katılımcılara amaçlı örneklem yolu ile ulaşılmış olup gönüllülük esasına göre seçilen 8'i kadın 13 erkek toplam 21 kişiyle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Bu kişilerin yaşları 25 ile 54 arasında değişmektedir. Afetlerin sosyolojik açıdan incelenmesi afet sonrası ortaya çıkan sosyolojik bağlamların çözümlenmesi açısından öneme sahiptir. Fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik açıdan birçok sonuçları olan depremden erkek ve kadın öğretmenler farklı biçimlerde etkilenmektedirler. Yapılan araştırmada, kadın öğretmenlerin mesleklerinin ve toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak okulda bir anne, evinde ise bir ev hanımı olarak afetin olumsuz etkilerine daha açık olmalarına rağmen daha güçlü bir reaksiyon vererek yeniden toparlanma sürecine olumlu katkılar sağladıkları görülmüştür. Erkek öğretmenlerin ise meslekleri gereği okulda bir öğretmen ve evde bir baba olarak toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak afetin olumsuz etkilerine daha dirençli ve dirayetli olduğu bulgusu elde edilmiştir. Erkek öğretmenlerin aileyi bir arada tutma, haneye gelir getirme, güvenlik ve barınma ihtiyacını sağlaması toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak ön planda yer alması araştırmamızın bir diğer sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bunun yanı sıra araştırmada kamu çalışanı olan öğretmenlerin ekonomik anlamda maaşlarının düzenli olarak yatmasından ötürü deprem sonrası eylem planlarını mesleklerinin bir yansıması olarak ivedi bir şekilde hayata geçirmesi depremin psiko-sosyal etkilerini tolere edilebilir düzeye indirgemiştir. Beden eğitimi öğretmenlerinin mesleklerinin gereği koruyucu, toparlayıcı ve lider özelliklerinin olması devletin olası afet politikalarına ve yeniden toparlanma çalışmalarına katkısının olacağı düşünülmektedir.This study, which aims to understand the life experiences of physical education teachers affected by the Kahramanmaraş Pazarcık and Elbistan earthquakes that occurred on February 6, 2023, one of the largest earthquakes of the century, utilizes a gender perspective. The focus of the research is to investigate the experiences of physical education teachers affected by the earthquake, both before, during, and after the event, as well as to examine the impact of gender roles within the social structure on the earthquake process. Interviews were conducted with participants residing in the districts of Yeşilyurt, Battalgazi, and Pütürge in Malatya, which were heavily affected by the earthquake and experienced significant loss of life. Participants were reached through the purposive sampling method, and 21 individuals (8 women and 13 men) between the ages of 25 and 54 were selected on a voluntary basis for face-to-face interviews. The sociological examination of disasters is crucial for analyzing the sociological contexts that emerge after such events. Earthquakes, which have numerous physical, psychological, social, and economic consequences, affect male and female teachers in different ways. The research reveals that female teachers, due to their profession and gender roles, are more vulnerable to the adverse effects of the disaster, as they function as a mother at school and as a housewife at home. However, they demonstrate a stronger reaction and contribute positively to the recovery process. On the other hand, male teachers, due to their professional roles, are found to be more resilient and steadfast in the face of the disaster, functioning as teachers at school and fathers at home, thanks to their gender roles. Another outcome of the research is that male teachers' responsibilities in maintaining family unity, providing household income, and ensuring security and shelter are more prominent due to their gender roles. Additionally, the fact that teachers, as public employees, receive regular salaries allows them to swiftly implement post-disaster action plans, helping to mitigate the psychosocial effects of the earthquake. It is believed that the protective, restorative, and leadership qualities inherent in physical education teachers' professions would contribute to the state's potential disaster policies and recovery efforts.