Fahreddin Razi'nin dirilişi ispatlamada ve inkärcılara cevap vermedeki tutumu

Abstract

Bu çalışma; Fahreddin er-Râzî'nin dirilişle ilgili tutumu ve inkârcılara verdiği yanıtlar, filozoflar ve kelamcıların görüşlerini incelerken kullandığı yöntem ve diğerleriyle karşılaştırması hakkındadır. Râzî'nin görüşünü belirlerken, dirilişin çeşitleri ve nasıllığı konusunda hem kabul edenlerin ve hem de reddedenlerin görüşlerini birlikte inceledim. Dirilişin çeşitli evreleri vardır ki bu çalışma onları da içermektedir. Ancak ilk olarak beşeri ruhun ne olduğu ve bedenden farklılığı, bedenin yok olmasından sonra onun yok olmadığını araştırdım. Dirilişin evreleri ölüm ile başlamaktadır. Berzah yaşamı ve bu evredeki nimetler ve azap, bedenden ayrıldıktan sonra ruhun serüveni de incelenmiştir. Öte yandan haşr, neşr, hesap, tartı, organların konuşturulması, sırat, havz, va'd ve vaîd, yargılama, büyük günah işleyen hakkındaki hüküm, şefaatin ispatı cennet, cehennem, itaatkar ve isyankârın ayrışması için ahirette ilahi adaletin gerçekleşmesi konu edinmiştir. Bütün bu konular incelenirken Râzî'nin tutumunun belirlenmesine gayret edilmiştir. Bu yapılırken de tümevarım yöntemi kullanılmıştır. Râzî'nin akli ve nakli delillere dayanarak ruh ve beden birlikteliğiyle dirilişi kabul ettiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kalam ilmi, Diriliş, Kabir Azabı, Haşr, Hesap.

The thesis study on Fakhr al-Din al-Razi's opinion regarding the resurrection and his response to the deniers. It also reveals his method of inference with studying philosophical and theological views contained therein and comparing all of these with others. This study is also makes equivalence comparison between those are agrees and disagrees on resurrection issue. It explained the resurrection and presented what it included on the subject of the stations of the resurrection, from the reality of the human soul and its affirmation and its contrast with the body, and that it does not perish with its annihilation with the existence of a relationship between them, and from the first stages of the resurrection that begins with death and the life of the isthmus and what it contains of bliss, torment and the fate souls after its separation from the body. On the other hand, there are some issues related to the resurrection, such as the resurrection, the publication, the reckoning, the balance, the testimony of the members, the path, the basin, the promise and the threat, the judgment of the one who commits major sins, the proof of intercession, heaven and fire, and the realization of divine justice in the hereafter to distinguish between the obedient and the disobedient. It concludes that al-Razi proved the resurrection in spirit and body with mind and transmission, in addition to persuasive evidence. Keywords: Theology, Resurrection, Torment of Grave, Hashr, Judegment.