ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDE İSTANBUL’DA SITMA MÜCADELESİ (1923-1945)

Abstract

İnsanoğlunu uzun yıllardır tehdit eden sıtma, Anadolu coğrafyasında rastlanan yaygın hastalıkların başında gelmekteydi. Özellikle XX. Yüzyılda Anadolu’da meydana gelen savaşlar neticesinde sıtma, birçok bölge ve şehirde ciddi bir yayılma gösterdi. Söz konusu hastalıkla mücadelede kapsamında Osmanlı Devleti’nin başvurduğu yöntemlerin başında kinin kullanımı gelmekteydi. Ancak hastalık Cumhuriyetin ilanıyla kurulan yeni Türk Devletinin de baş etmesi gereken en önemli sağlık sorunlarından olmaya devam etmiştir. Sıtma, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere cumhuriyetin yönetici kadroları ve halkın neredeyse tamamının ömrünün bir kertesinde karşılaştığı bir hastalıktı. Mevcut durum nedeniyle cumhuriyetin ilanından hemen sonra Anadolu’da oldukça yaygın olan sıtma hastalığıyla mücadele için kapsamlı çalışmalar başlatılmıştır. Cumhuriyetin ilanından, sıtma mücadele teşkilatının faaliyete başladığı 1929 yılının mart ayına kadar İstanbul’da sıtma ile mücadele çalışmaları belediye teşkilatı tarafından yürütülmekteydi. Teşkilatın faaliyete başlamasıyla birlikte uzman personel bünyesinde yürütülen kapsamlı çalışmalar neticesinde sıtma, İstanbul genelinde kontrol altına alındı. İkinci Dünya Savaşı süreciyle beraber artış gösteren sıtma hastalığına karşı 1945 yılında ülke genelinde Olağanüstü Sıtma Savaşı başlatıldı. Çalışmamızın odak noktası cumhuriyetin ilanından sonra kurulan sıtma teşkilatlarından biri İstanbul Sıtma teşkilatının kuruluşu, teşkilatlanması ve faaliyetlerini içermektedir