Tiner ve alkole bağlı öğrenme ve bellek bozukluğu ile nöral plastisite değişikliklerine melatoninin etkisi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, uzun dönem tiner ve alkol verilen sıçanlarda öğrenme ve hafıza yeteneğinin nasıl etkilendiğini incelemek ve bu iki maddenin olumsuz etkilerinin bilinen güçlü bir antioksidan olan melatonin tarafından nasıl önlendiğini araştırmaktır. Bu çalışmada bir gruba tiner günde 1 saat 3000 ppm oranında 45 gün boyunca solutulurken, etanol 1 ml/kg vücut ağırlığı dozunda günlük olarak deri altı verildi. Alkol ve tiner verilen diğer iki gaıba ise eş zamanlı 10 mg/kg dozunda melatonin verildi. Tiner solutulan sonuncu grup ise 45 gün iyileşmeye bırakıldı. Denekler pasif sakınma testi, öpen fıeld testi ve Morris'in su tankı testine tabi tutulup öğrenme ve bellek performansları incelendi. Bu testlerden sonra dekapite edilen deneklerin farklı beyin bölgelerinde lipid peroksidasyonu, protein oksidasyonu ve glutatyon miktarları ölçüldü. Ayrıca oksidatif hasarın başka bir ölçütü olan reaktif gliozisin temel göstergesi glial fıbriler asidik protein yoğunluğu aynı beyin bölümlerinde immunoblot yöntemi ile saptandı. Bir grup sıçan hipokampusunda LTP ölçümü yapıldı ve son olarak da hücre adezyon moleküllerinin izoformları immunoblot yöntemi ile saptandı. Araştırma sonucunda tiner ve alkolün oksidatif stresi artırdığı, melatoninin ise bunu engellediği saptandı. Ayrıca verdiğimiz bu iki maddenin öğrenme ve bellek fonksiyonlarını bozduğu ve bunun melatonin tarafından kısmen düzeltildiği görüldü. LTP kayıtları ve hücre adezyon molekülleri izoformlarının oranlarında meydana gelen değişiklik melatonin tarafından kısmen değişime uğradı. Öğrenme ve bellek fonksiyonlarındaki bu değişimin hem oksidatif stresten hem de nöral plastisite değişiminden kaynaklandığı düşünülmektedir. 45 gün iyileşmeye bırakılan deneklerde hemen hemen tüm bulguların kontrol değerlerine yaklaşması 45 günlük tiner inhalasyonunun geriye dönüşümlü etki gösterdiğini bildirmektedir.