ÖĞRETİCİ GÖRÜŞLERİNE GÖRE DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 2021 HAFIZLIK EĞİTİM PROGRAMI'NIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Hafızlık eğitimi ve öğretimi, Kur'an-ı Kerim'in nüzulünden itibaren başlayarak günümüze dek süregelmiştir. Hz. Peygamber döneminde müstakil bir ilim dalı olmayan hafızlık, Hz. Peygamber'in peyderpey nazil olan ayetleri Cebrail'den öğrenmesi ve öğrendiği şekliyle ashabına okuyarak öğretmesiyle başlamış kabul edilir. Tarih boyunca son derece önem verilen hafızlık müessesesi, zamanla sistemleşmiş ve kurumsallaşmıştır. Kur'an öğretimi ve hıfzı için kurulan medreseler, darü'l-kurrâlar ve darü'l-huffâzlar kurumsallaşmanın göstergelerindendir. Din ve din eğitimi açısından sancılı dönem olarak hafızalarda yer eden Cumhuriyet Dönemi'nde hafızlık, bilhassa da Tek Parti Rejimi'nde karşılaştığı birtakım zorluklara rağmen ağır aksak da olsa varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Günümüzde hafızlık resmi olarak Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda veriliyor olsa da bu konuda otorite kurum Diyanet İşleri Başkanlığı'dır. Hafızlık eğitimi Başkanlığa bağlı Kur'an kurslarında bilimsel yaklaşımla hazırlanmış eğitim programlarıyla yürütülmektedir. Eğitim faaliyetlerinin yürütülmesinde eğitim programları olmazsa olmazdır. Eğitim programlarının içeriğiyle hedeflenen kazanımların birbirine uygun ve paralel olması gerekmektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı Kur'an kurslarında 2021 yılına dek 2010 tarihli Hafızlık Eğitim Programı esas alınmıştır. Ancak zaman içerisinde söz konusu programın, gelişen ve değişen şartlara cevap verecek şekilde güncellenmesi ihtiyacı hâsıl olmuştur. Bu amaçla DİB 2021 yılında programı güncellemiştir. Hafızlık eğitimiyle ilgili yapılmış çalışmalara bakıldığında 2021 tarihli güncellenmiş programla ilgili herhangi bir çalışmaya rastlanmamış ve dolayısıyla bu konu çalışmaya değer görülmüştür. Çalışma bu yönüyle önem arz etmektedir. Bu çalışmada model olarak nitel araştırma modeli, yöntem olarak durum çalışması yöntemi benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Elazığ Merkez'de hafızlık kurslarında görev yapan Kur'an kursu öğreticileri ve Hafızlık Takip Komisyonu üyeleri oluşturmaktadır. Çalışma grubu, amaçlı örneklem yoluyla belirlenmiştir. Veriler Etik Kurul onayı ve gerekli kurum izinleri alındıktan sonra araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.

Hafizah education and training started from the revelation of the Holy Qur'an and has continued until today. Hafizah, which was not an independent branch of science during the Prophet's time, is considered to have started when the Prophet learned the verses from Gabriel and taught them to his companions by reading them as he learned them. The institution of hafizah, which has been given great importance throughout history, has become systematized and institutionalized over time. Madrasahs, dar al-kurr?s and dar al-huff?s established for the teaching and memorization of the Qur'an are indicators of institutionalization. In the Republican Era, which is remembered as a painful period in terms of religion and religious education, hafizah continued to exist, albeit slowly, despite some difficulties it faced, especially during the Single Party Regime. Today, although hafizah is officially given in schools affiliated to the Ministry of National Education, it is mostly carried out in Qur'an courses affiliated to the Presidency of Religious Affairs with education programs prepared with a scientific approach. Education programs are indispensable in the conduct of educational activities. The content of the training programs and the targeted outcomes must be appropriate and parallel to each other. The Hafız Education Program dated 2010 was taken as a basis in Qur'an courses affiliated to the Presidency of Religious Affairs until 2021. However, over time, there has been a need to update the program in order to respond to developing and changing conditions. For this purpose, DİB updated the program in 2021. When we look at the studies on hafizah education, no study on the updated program dated 2021 was found and therefore this issue was deemed worthy of study. The study is important in this respect. In this study, qualitative research model was adopted as the model and case study method was adopted as the method. The study group of the research consists of Qur'an Course instructors working in hafiz courses in Elazığ Center and Hafiz Follow-up Commission members. The study group was determined through purposive sampling. The data were collected through a semi-structured interview form prepared by the researcher after obtaining Ethics Committee approval and necessary institutional permissions. Content analysis method was used to analyze the data.