1917-1924 YILLARI ARASINDA TÜRKİSTAN MİLLİ DEVLETLERİ

Abstract

1917-1924 yıllarında Türkistan Coğrafyasında kısa süreli de olsa bağımsız olarak; Buhara, Harezm (Hive), Hokand ve Alaş-Orda Özerk devletlerinin ortaya çıkış safhaları, hanlıktan devlete geçiş aşamaları, iç ve dış çekişmelerinin kendi devletlerine olan olumlu ve olumsuz etkileri de dikkate şayandır. 1917 Bolşevik İhtilâli öncesi Çar Rusya Devleti ile 1917'den sonraki dönemlerde; Bolşevik Rusya Devleti (SSCB), Çin, İngiltere, Afganistan ve Osmanlı Devleti'nin doğrudan ya da dolaylı olarak bölgede etken olmaya çalıştığı da bir gerçektir. Ayrıca bu saha, Dünyanın en önemli ticari yolları kavşağında olması sebebi ile ekonomi, kültürel ve dini gücü de elinde tutmuş, M.Ö. ve M.S. ki dönemlerde de önemini hiç kaybetmemiştir. I. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında bu saha özellikle; Çar Rusya, Bolşevik Rusya, İngiltere ve Çin Devletleri'nin yayılma sahası alanına dönmüştür. XX. yüzyıl başında ve Bolşevik İhtilâli sonrasında Bolşevik Rusya Devleti'nin (SSCB), bu hanlıkları kendi menfaatleri doğrultusunda kullanıp, hanlıklara bağımsız milli birer devlet kurma sözü vermesine rağmen ikiyüzlü bir siyaset uyguladığı görülmüştür. Çalışmada öncelikle Türkistan, Buhara, Harezm (Hive), Hokand ve Alaş-Orda hanlıkları, emirlikleri ve devletleri ile ilgili derinlemesine bir araştırma yapılmış, kitaplara, makalelere, tezlere ve ilgili web. sayfalarına yansımaları araştırılmıştır.

Buhara, Harezm (Hive), Hokand and Alash-Orda are remarkable independent autonomous states that the emergence phases, the stages of transition from khanate to state, the positive and negative effects of internal and external disputes on their states around Turkestan Geography even for a short time in 1917-1924. It is also true that the 1917 Bolshevik pre-revolutionary Tsar The Russian state and the period after 1917; Bolshevik Russian State (USSR), China, Britain, Afghanistan and the Ottoman State are trying to act directly or indirectly in the region. In addition, because of the economic, cultural and religious power was held by this region, it was the world's most important intersection of commercial roads during B.C., and also never lost its importance in A.D. periods. This region, return to the spreading field of Tsar Russia, Bolshevik Russia, United Kingdom, and the Chinese States especially before and after World War I. At the beginning of the twelfth century and after the Bolshevik Revolution, the Bolshevik Russian State (USSR) imposed a hypocritical policy despite the promise of using these khanates in their own interests and establishing independent national states in the khanates. In this study, an in-depth research was carried out on Turkestan, Buhara, Harezm (Hive), Hokand and Alaq-Orda khans, emirates and states, and their reflection on books, articles, theses and related web pages were researched.