Az bilinen bir yerleşme tipi palangalar ve Erzincan Ovasında palanga yerleşmesi örnekleri

Abstract

Bu çalışma, Erzincan ovasında palanga adına sahip veya palanga olarak kurulmuş ancak sonradan isimleri değişmiş yerleşmelerin kökenleri, fonksiyonel ve fizyonomik özellikleri incelenerek, bilinen kırsal yerleşmelerden farklılıkları ve benzerlikleri ortaya konulmaya çalışılarak, Türkiye yerleşme coğrafyası literatürüne terminolojik bir katkı sağlanmak amacıyla hazırlanmıştır. Erzincan ovasındaki palanga yerleşmeleri, hayvan yetiştirmek amacıyla kurulmuş kırsal yerleşmelerdir. Genellikle, ekim-dikim faaliyetlerine dayalı bilinen çiftlik yerleşmelerinden daha eskidirler. Kom ve Ağıl yerleşmelerinin geçici özelliğine karşılık palangalar, daimi yerleşmelerdir. Çiftlik yerleşmelerine çok benzemelerine rağmen belirgin farklar mevcuttur. Yeraltı su seviyesinin yüksek olduğu ova tabanlarındaki batakçayır-mera arazilerinden yararlanmak için kurulmuşlardır. Bir köyün ekonomik faaliyet sahasının devamı olarak kurulmalarına rağmen, zamanla nüfusları artarak ayrı bir köy olabilmektedirler. Drenaj çalışmaları ile batakçayır-meraların zamanla tarım alanlarına dönüştürülmesiyle palangalardaki temel ekonomik faaliyet olan hayvancılık da, ekip-dikme faaliyetlerine dönüşmektedir. Günümüzde Erzincan Ovasında halen, palanga adını taşıyan iki köy, çiftlik adını taşıyan iki köy, eskiden palanga ve çiftlik adlarında köyaltı yerleşmeleri iken bugün ayrı birer köy olan iki yerleşme ve farklı köylere bağlı dört palanga ve bir çiftlik yerleşmesi bulunmaktadır.