SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ VAZGEÇİLMEZ DEĞERLERİMİZE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

Abstract

Özet Değerler, toplumun benimsemiş olduğu kıymetlerdir. Sosyal bilgiler dersinin de, aslında değerlerle örülmüş disiplinler arası bir ders olduğu söylenebilir. Bu çalışmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşlerine göre değer tanımı ve vazgeçilmez değerlerin neler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma nitel araştırma desenlerinden olan betimleyici fenomenoloji deseni kapsamında gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilgiler Eğitimi’nde lisans öğrenimine devam eden 38 kadın ve 16 erkek olmak üzere 54 öğretmen adaylarıyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu ve verilerin çözümlenmesinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, öğretmen adaylarının değer tanımları şu şekildedir; toplumun onayladığı davranışlar, bireyin davranış biçimlerini belirleyen ölçütler, kıymet ölçmeye yarayan soyut unsur, benimsenen ahlaki ve sosyal normlar, bir şeyin istenip istenmemesiyle ilgili inançlar olarak sıralanmıştır. Öğretmen adaylarının kendileri için vazgeçilmez gördükleri değer sıralaması ise; saygı, adalet, yardımseverlik, sevgi ve dürüstlük, vatanseverlik, barış-hoşgörü, ailedir. Öğretmen adaylarının sahip oldukları değerlerin kaynakları ise aile, toplumsal kültür, eğitim, çevre ve din olarak belirtilmiştir.