KORONER BYPASS CERRAHİSİNDE MYOKARD İSKEMİ-REPEFÜZYON HASARINA KARŞI N-ASETİLSİSTEİN'İN ETKİNLİĞİ

Abstract

Reperfüzyonla birlikte myokarddaki reversible iskemik myosit hasarının, irreversible şekle dönüşmesi reperfüzyon hasan olarak bilinmektedir. Myokardda gözlenen bu hasar klinikte trombolitik tedavi, koroner anjioplasti ve bypass cerrahisi sonrası önemli bir problem olmaya devam etmektedir. Prospektif, randomize bu klinik çalışmada bir glutatyon prekürsörü ve antioksidan ajan olan N-Asetilsistein'in (NAC), kardiyopulmoner bypass (CPB) eşliğinde gerçekleştirilen koroner bypass cerrahisinde gözlenen myokard iskemi reperfıizyon hasarına karşı olan etkinliğini araştırmak amaçlandı. Üç damar koroner hastalığı olan ve aorta-koroner bypass operasyonuna alınan 30 hasta grup 1 (kontrol grubu, n=15) ve grup 2 (çalışma grubu, n=15) olarak iki gruba ayrıldı. Çalışma grubundaki hastalarda NAC indüksiyon kardiyoplej isine 4 mmol/1, idame kardiyopleji solüsyonlarına 2 mmol/1 dozunda eklendi. Anestezi indüksiyonu öncesi (To), postoperatif 1 (Ti), 6 (T2), 12 (T3), 24 (T4) ve 48'nci (T5) saatlerde hemodinamik ölçümler yapıldı. Koroner sinüsten, CPB öncesi (To), kros-klemp kaldırılmadan hemen önce (Ti) ve kaldırıldıktan 30 dk. sonra (T3) kan alınarak, malondialdehid (MDA) ve nitrik oksit (NO) düzeyleri ile süperoksit dismitaz (SOD) ve glutatyon peroksidaz (GSH-Px) enzim aktiviteleri ve nötrofil yüzdesi ölçüldü. Hemodinamik ölçüm dönemlerinde pulmoner arter kan gazı örneklerinde miks venöz oksijen satürasyonu da tespit edildi. İlaca bağlı herhangi bir yan etki görülmedi. Kardiyak output ve sistolik volüm değerleri her iki grupta postoperatif dönemde, preoperatif değerlere göre artmış bulunmasına rağmen gruplar arasında anlamlı farklılık yoktu. MDA düzeyi reperfüzyon döneminde çalışma grubunda, kontrol grubuna oranla istatistiksel anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.05). Diğer biyokimyasal parametrelerde anlamlı farklılık görülmedi. Yine reperfüzyon döneminde çalışma grubunda, kontrol grubuna oranla koroner sinüs kanı nötrofil yüzdesi anlamlı olarak daha azdı (p<0.05). Miks venöz oksijen satürasyonlannın değerlendirilmesinde, T5 döneminde her iki grupta To dönemine göre anlamlı artış tespit edilmesine rağmen, gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Bir antioksidan ve glutatyon prekürsörü olan NAC, koroner bypass cerrahisinde serbest oksijen radikalleri ile ilişkili myokard iskemi reperfüzyon hasarını azaltmakta, endotel fonksiyonlarını korumaktadır. Anahtar kelimeler: N-Asetilsistein, koroner arter bypass cerrahisi, iskemi- reperfüzyon, kardiyopleji.