ELAZIĞ KENT MERKEZİNİN TEKTONİĞİ,DEPREMSELLİĞİ VE MİKROBÖLGELEMESİ

Abstract

Bu çalışmada Elazığ kent merkezi ve civarının ayrıntılı jeolojik, tektonik ve depremsellik özellikleri ortaya konulmuştur. Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde kalan inceleme alanını merkez kabul eden, yaklaşık 150 kilometrelik bir bölgenin 1/100.000 ölçeğinde tektonik haritası yapılmıştır. İnceleme alanı ve yakın çevresinin, 1/25.000 ölçeğinde jeoloji ve tektonik haritası yapılarak, yapısal, jeolojik, jeomorfolojik özellikleri belirlenmiştir. İnceleme alanında ve çevresinde meydana gelen tarihsel ve aletsel dönem depremlerine ait verileri derlenerek, sismik risk hesaplamaları yapılmıştır. 1/25.000 ölçeğinde faylar haritalanmış, fay düzlemleri tespit edilerek, bu düzlemlere ait kinematik analizler yapılarak fayların karakterleri belirlenmiştir. İnceleme alanına ait zeminin mühendislik özellikleri belirlenerek, VS30, VP/Vs oranı, zemin hâkim titreşim periyotu, zemin büyütmesi haritalar hazırlanmıştır. Deprem-azalım ilişkisi bağıntıları kullanılarak, inceleme alanı çevresindeki faylarda meydana gelebilecek depremlerin, Elazığ kent merkezinde oluşturacağı depremsellik büyüklükleri hesaplanmıştır. Elazığ kent merkezi ve çevresi, Akpazar-Elazığ-Yeşilyurt Fay Zonu içinde kalan faylar tarafından şekillendirilmiştir. İnceleme alanı merkez kabul eden yarıçapı 50 kilometre alanda,113 yıllık süre içinde 63 deprem meydana gelmiş ve en büyük deprem M=6,9'dur. Yarıçapı 100 kilometre alan içinde, 142 deprem meydana gelmiş ve en büyük deprem M=7,2'dir. Elazığ kent merkezinde maksimum havza dolgusunun kalınlığını yaklaşık 500–550 metre olarak belirlenmiştir. Elazığ kent merkezi genelinde yapılan çalışma sonucunda, VS30 dalga hızı 274 m/sn ile 746 m/sn arasında değişmekle birlikte, havzanın içinde ve kenarlarında VS30 dalga hızı 300 m/sn ile 400 m/sn arasında değişen hızlara sahiptir. İnceleme alanında yerel zemin sınıfı Z4 olarak kabul edilebilir. İnceleme alanındaki elde edilen zemin büyütme değerleri, 1,30-2,40 arasında değişmektedir. Bu verilere göre orta tehlike (B) grubunda yeralmaktadır. İnceleme alanı için en büyük risk, Elazığ Fay Zonu içinde yer alan uzunluğu 18 kilometre olan fay oluşturmaktadır. Bu fay parçasında maksimum deprem büyüklüğü olan M=6,8'lik deprem meydana gelirse, bu depremin süresi t=23,23 sn ve inceleme alanı olan Elazığ kent merkezindeki şiddet değeri IX olacaktır. Bu depremin inceleme alanında oluşturacağı yatay yer ivmesi değeri 0,467g (467 cm/sn2)'dir. 17 Ağustos 1999 Kocaeli Depremi'nde Adapazarı Ovası'nda meydana getirmiş olduğu ivme değeri 0,41g (410cm/sn2)'dir.In this study, Elazığ city center and its surroundings have been introduced as a detailed tectonics and seismicity features. The investigated area which in the uppermost of Fırat of Eastern Anatolia Region have been accepted as a center of study area and an area of approximately 150 square kilometers have been mapped 1/100.000 scale tectonic map. Mapping of study area in 1/25.000 scale geological and tectonic map. The structural, geological, and geomorphological characteristics are determined of investigated area. The study area has been determined historical and instrumental earthquake with data collected and the seismic risk calculations have been made. In this study, 1/25.000 mapped at a scale faults of the area, faults can be identified, fault plane kinematic analysis of its and character of the fault is determined. Determining the engineering properties of ground belong to investigated area and it is prepared VS30, VP/Vs ratio, ground vibration period and the soil amplification maps. Using of earthquake-attenuation relationships correlation, earthquakes which will be occurred by faults into study area and it's have calculated seismicity size of Elazığ center and surrounding. Elazıg city center and its surroundings have been shaped by the remaining faults within Akpazarı-Yeşilyurt-Elazığ Fault Zone. In the area radius that accepted center as a 50 kilometers, in period of 113 years have occurred 63 earthquake and the largest earthquake was measured M=6,9 value. Within a radius of 100 square kilometers in area, 142 earthquakes have occurred and the largest earthquake was measured M=7,2 value. Thickness of basin fill in the Elazıg city center is about 500-550 meter. As a study result which made in Elazig city center are determined about VS30 wave velocity of 274 m/s to 746 m / sec changing from the basin in and around the edges VS30 wave velocity of 300 m/s to 400 m/s speeds. Also ground class value is Z4 and ground amplification values range from 1,30 to 2,40. This data's are indicated (B) group values. The biggest risk for the study area is Akpazar-Yeşilyurt-Elazığ Fault Zone. It that located within Elazığ fault zone is length fault about 18 kilometers. If these part of the fault is occurred maximum M=6,8 quake earthquake magnitude, time of this earthquake will be t=23,23 sec and earthquake violence in the city of Elazig area will be IX value. The horizontal ground acceleration values in the study area of this earthquake will generate 0.467 g of (467 cm/sn2). The acceleration value of Kocaeli Earthquake in Adapazarı Plain in 17 August 1999 was determined as a 0.41 g (410cm/sn2).