MUVAKKİT-ZÂDE MEHMED PERTEV HAYATI, EDEBÎ KİŞİLİĞİ, ESERLERİ, DİVANI'NIN TENKİTLİ METNİ VE TSHLİLİ

Abstract

Doktora Tezi Muvakkit-zâde Mehmed Pertev Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Divanı'nın Tenkitli Metni ve Tahlili Mehmet ULUCAN T. C. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Elazığ-2005, SayfaVII+867 18. yüzyıl, Türk tarihi ve Türk edebiyatı için önemli değişme ve gelişmelerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Türk milletini yakından ilgilendiren siyasî, askerî, ekonomik vd. alanlardaki gelişmeler, bu dönemin dinî ve sosyal yaşamım derinden etkilemiştir. Edebiyat da bu gelişmelerden büyük ölçüde etkilenmiştir. Muvakkit-zâde Mehmed Pertev, 18. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış 19. yüzyılın da ilk on yılım görmüştür. Edebî gücünü ve etkisini ne döneminde ne de daha sonra yeteri kadar gösterebilmiş değildir. O, iyi bir şair olmakla birlikte daha çok iyi bir öğrenci, dost ve arkadaş olarak tanınmıştır. Şairliğiyle birlikte, bu özelliklerine vurguda bulunulması şairlikten çok bu özellikleri haiz kimselerin daha çok önemsendiği ve ihtiyaç duyulduğu bir dönemde yaşadığından olmalıdır. Pertev, hacimli bir divana sahip olduğu halde hakkında ilmî bir çalışma olmayıp, henüz divanın karşılaştırmalı bir çalışması yapılmamıştır. Bu çalışmada; şairin hayatı, edebî kişiliği ve eserleriyle ilgili bilgiler toplanmış ve divanının tenkitli metniyle birlikte tahlili yapılmıştır. Şiirleri şekil ve içerik olarak sağlam ve güçlü olmasına rağmen Pertev, kendine has bir üslup belirleyip devam ettirememiştir. Etkilenmelere açık olan Pertev'in pek çok şairden izler taşıdığım görmek mümkündür. Şiirlerinde özellikle mahallîleşmenin etkisi ve Nedim'in şuhâne edasıyla hikemî edanın etkileri son derece belirgindir. Kullandığı dil, sade ve akıcıdır. Aşın sanat kaygısı taşımayan şiirleri, Klâsik şiirimizin bir devamıdır. Aruz ölçüsünü başarılı bir şekilde kullanan şairin, heceyle yazılmış bir şiiri de vardır. Pertev, Klâsik şiirimizi daha ileriye götürmek arzusunda olan bir şairimizdir. Hicrî 1159 (Milâdî 1746) yılında İstanbul'da doğmuş, Hicrî 1222 (Milâdî 1807-8) yılında Edirne'de ölmüştür. Kabri, Hasan Sezayi Dergahı haziresindedir.