AFGANİSTAN'IN TAHAR ÖZBEK AĞZI

Abstract

Bu çalışmada, Afganistan'ın kuzey bölgesinde yer alan Tahar ili ve ilçelerinde yaşamakta olan Özbek Türklerinin ağzı incelenmektedir. Türkiye'de köy, ilçe, şehir ölçeğinde birçok örneği bulunan diyalektolojik çalışmalar, Tahar ilindeki Özbek Türkleri için henüz yapılmamıştı. Dolayısıyla bu çalışma, Tahar ilindeki Özbek Türkleri ağızlarının incelendiği ilk çalışma olma özelliği taşımaktadır. Çalışma, daha çok kaynak kişilerden derleme yoluyla elde edilen ses kaydı ile sınırlı sayıdaki yazılı kaynaklara dayanmaktadır. Çalışma; tezin konusu, amacı, önemi, kapsamı, sınırlılıkları, yöntem bilgisinin yer aldığı giriş, araştırma sahası hakkında genel bilgilerin verildiği birinci bölüm, ses bilgisinin kavramları ile Tahar ilindeki ağız özelliklerinin anlatıldığı ikinci bölüm ve Tahar ilindeki ağız özelliklerinin derleme metinlerinin yer aldığı üçüncü bölüm ile sonuç ve kaynakça kısmından oluşmaktadır. Bu çalışma, dilbilimi ve ilgili diğer alanlara veri sağlamasının yanı sıra, benzer tarzdaki tezlere ışık tutacak, Afganistan'daki diğer Türk toplulukları üzerine yapılacak araştırmalara katkı sağlayacak, karşılaştırmalı çalışmalara da yarar sağlayacaktır. Tahar ili, kentleşmenin getirdiği yozlaşma ve değişimlerden çok az etkilenmiş bir yer olduğu için bölgede konuşulan Özbek Türkçesi de özgün konuşma dili özelliğini etkili bir şekilde sürdürmektedir. Bu nedenle, çalışmamız alana katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Tahar Ağzı, Özbek Türkçesi, Güney Türkistan, Afganistan.

In this study, the dialect of the Uzbek Turks living in the province of Tahar and its districts in the northern region of Afghanistan have been analyzed. This type of study, which has many examples for the dialects of villages, towns and cities in Turkey, has not been done for Tahar province where Uzbek Turks live. Therefore, it is the first study to examine the linguistics feature of the Uzbek dialects of Tahar province. In the study, besides the voice recording compiled from the source people, a limited number of written sources were also applied. The work consists of five parts. In the introduction part, the subject, purpose, importance, scope, limitations and method information of the thesis are included. The first part contains general information about the research area. In the second part, the concepts of phonetics and dialect features in Tahar province are explained. In the third part, there are compilation texts of dialect features in Tahar province. There are also Conclusion and Bibliography sections. In addition to providing data on linguistics and other related fields, this study will shed light on similar thesis on the same subject, contribute to the research of the linguistics of other Turkic communities in Afghanistan, and will also be useful in comparative studies. Since the province of Tahar is a place that has been little affected by the corruption and changes brought about by urbanization, the Uzbek Turkic spoken in the region effectively maintains its original spoken language feature. Therefore, our study will contribute to the field. Keywords: Tahar Dialect, Uzbek Turkic, Southern Turkestan. Afghanistan.