JEOEKONOMİNİN YÜKSELİŞİ: ENERJİ KAYNAKLARI BAĞLAMINDA ARKTİKA VE DOĞU AKDENİZ BÖLGELERİNİN ANALİZİ

Abstract

Soğuk Savaş yıllarında daha çok askeri araçlarla gündeme gelen devletlerarası güç ilişkileri söz konusu dönemsonrası ciddi bir dönüşüme uğramıştır. Özellikle enerji kaynaklarının keşfedilmesi ve bu kaynakların belirlenenrotalarla optimum düzeyde taşınması, günümüzde devletlerin etki kapasitesini belirleyen faktörlerin başındagelmektedir. Dolayısıyla devletler ile ilgili analizlerde başvurulan jeopolitik yaklaşımlar ile birlikte son yıllardaekonomik faktörlerin uluslararası ilişkilerde etkin olduğu, bu bağlamda bir güç unsuru olarak ekonomik araçlarınkullanıldığı jeoekonominin hâkim olduğu bir dönemden de bahsetmek mümkündür. Bu çalışmada, Arktika ve DoğuAkdeniz bölgelerinde enerji kaynaklarının keşfedilmesiyle birlikte salt jeopolitik değerlendirmelerin yanı sırabölgedeki aktörler arasında jeoekonomik perspektifin de etkili olabildiğine değinilmektedir. Çalışmada, ArktikKonseyi üyesi devletlerin bölge ile ilgili ulusal strateji belgeleri ve bölgedeki enerji kaynaklarına dairdeğerlendirmeler ile Doğu Akdeniz’de enerji keşifleri ve ikili anlaşmalar dikkate alınarak doküman analizi yöntemikullanılmaktadır. Jeoekonomik yaklaşım ışığında, her iki bölgede güç politikalarının tercih edilmesiyle ortaya çıkankatı rekabetin yanı sıra, ekonomik fırsatlar sayesinde aktörler arasında karşılıklı kazanımların/çıkarlarınönemsendiği bir işbirliği sürecine de yer verilebileceği iddia edilmektedir. Bu bağlamda, ilgili aktörler arasındarekabet ve çatışma potansiyelinin yanı sıra, işbirliğinin de mümkün olabileceğinden bahsedilmektedir. Sonuç olarak,Arktika ve Doğu Akdeniz’de aktörler arasında jeopolitik rekabetin etkisi yadsınmamakla birlikte, devletlerarasıişbirliği olanağının yer aldığı jeoekonomik yaklaşımın da etkili olduğu iddia edilmektedir.