SALİH BABA DİVANI’NDA LAFZÎ HADİS İKTİBASLARI

Abstract

Kutadgu Bilig, Atabetü’l-Hakâyık ve Divân-ı Hikmet misâli Türklerin İslâmiyeti kabulünden sonraortaya konulan her dinî tasavvufî muhtevalı edebiyat mahsulü, içeriğinin zenginlik ve derinliğini,öncelikle iman ettiği dinin temel kaynaklarını kullanmak suretiyle elde etmiştir. Günümüze gelinceyekadar, bu hususiyet böyle devam etmiştir. Divan türü eserler, bunun en göz alıcı örnekleriyledoludur. Salih Baba (1846 - 1906-1907), dinî tasavvufî Türk edebiyatına kazandırdığı Divan’ıyla alanınmümtaz şahsiyetleri arasında yerini almıştır. Divan’ının kerâmeten zuhura geldiğini de ifade etmekgerekir. Eserinde şairin, diğer divan şairleri gibi, dinin temel kaynağını teşkil eden Kur’ân-ı Kerimâyetlerini ve hadis-i şerifleri ya iktibas ya da telmih yoluyla kullanmış olduğu görülmektedir. Lafzîiktibas yoluyla kullandığı hadislerin, tasavvufî eserlerde hadis olarak meşhur olmalarıyla birlikte,geneli itibariyle hadis ilminin tenkid kriterleri cephesinden problem arzettikleri müşahedeedilmektedir. Nitekim tenkid maksadıyla ya çok zayıf ya da mevzû/uydurma rivayetleri kaydedeneserlerde bu hadislere/sözlere yer verilmesi, bu gerçeğin de bir ifadesidir.