XVI. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nde Çavuşluk Teşkilatı

Abstract

Göktürklerden Osmanlı Devletine varıncaya kadar hemen bütün Türk devletlerinde mevcut olan çavuşlar, Osmanlı Devleti'nde kurumlaşarak en mükemmel şeklini almıştır. Osmanlı Devleti'nde çavuşları Divan-ı Hümâyûn çavuşları, Kapıkulu Ocağı'nda görevli çavuşlar ve eyalet ve sancak çavuşları olmak üzere üç başlık altında incelemek mümkündür. Divan-ı Hümayûn'da görevli çavuşlar daha ziyade divan günleri teşrifatçılık yapar ve devlet protokolünün uygulanmasına yardımcı olurlardı. Divan-ı Hümâyûn çavuşlarının tecrübelileri olan gedikli çavuşlar ise devlet için önemli işlerin takibi ve uygulanması için taşraya gönderilirlerdi. Kapıkulu Ocakları'nda işlerin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi çavuşbaşı ve onun mahiyetindeki diğer çavuşlar vasıtasıyla olurdu. Bu çavuşlar savaş zamanı orduda emir komuta zincirinin sağlanmasında önemli görevler üstlenirdi. Eyalet ve sancaklarda istihdam edilen çavuşların görevleri Divan-ı Hümayûn'da görevli çavuşlarınkine benzer. Bunlar sancak divanlarında teşrifatçılık yapar ve divan dışındaki işlerin tatbikinde beylerbeyi ve sancak beyine yardımcı olurlardı.