SİTOREDÜKTİF CERRAHİ SONRASI HİPERTERMİK İNTRAPERİTONEAL KEMOTERAPİ UYGULANAN HASTALARDA POSTOPERATİF YOĞUN BAKIMDA KALIŞ MORBİDİTE VE MORTALİTENİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Sitoredüktif cerrahi (SRC) ve Hipertermik intraperitoneal kemoterapi (HİPEK) kavramlarını 1995 yılında ilk olarak tanımlayan kişi Sugarbaker'dir. SRC ve HİPEK son 20 yıllık dönem içinde seçilmiş peritoneal karsinomatozis (PK) vakalarında bilinirliği her geçen yıl artış gösteren, sıkça başvurulan etkin multimodal tedavi seçenekleri içinde görülmektedir. Bu tekniğin morbidite oranları % 12 ile % 67.6 arasında değişiklik gösterirken, mortalitesi % 0 ile % 9 arasında değişmektedir. Bu çalışmada hastanemizde SRC ve HİPEK uygulanan hastalarda demografik özelliklerin, komorbitenin, primer kanserin, operasyon prosedürlerinin (rezeksiyon, anastomoz, ostomi) ameliyat süresinin, kemoterapötik ajanların, intraoperatif ve postoperatif vazopressör-inotrop ilaç kullanımının, intraoperatif ve postoperatif kan/kan ürünü ve kolloid replasmanı ihtiyacının, entübasyon durumu ve invaziv/non-invaziv solunum desteği ihtiyacının, perioperatif hematolojik ve metabolik değişikliklerin, akut böbrek hasarının, yoğun bakım ünitesine yatış ve morbidite-mortalite oranlarına olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Etik Kurul onayı alındıktan sonra 01.01.2018 ve 30.09.2020 tarihleri arasında SRC uygulanmış 53 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Yapılan incelemede SRC yapılmış 12 hastaya HİPEK yapılmadığı tesbit edildi ve bu hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya 41 hasta dahil edildi. Preoperatif dönemde hastaların tanımlayıcı verileri (yaş, boy, ağırlık, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ)), ASA (American Society of Anesthesiologists) skorları, eşlik eden sistemik hastalıkları, preoperatif laboratuvar değerleri ve primer kanseri kaydedildi. İntraoperatif dönemde uygulanan operasyon prosedürleri (rezaksiyon, anastamoz, ostomi), ameliyat süresi (SRC+HİPEK), kan ve kan ürünü replasmanı ihtiyaçları, vazopressör ve inotrop kullanımı, verilen sıvılar (kolloid) ve HİPEK fazında kullanılan kemoterapötik ajanlar kaydedildi. Postoperatif dönemde ise hastaların ekstübe olma durumları, YBÜ ihtiyaçları ve YBÜ'de kalış süreleri, YBÜ'de vazopressör ve inotrop kullanımı, invaziv mekanik ventilasyon (re-entübasyon durumu) desteği, non-invaziv mekanik ventilasyon desteği, kan ve kan ürünü replasmanı ihtiyaçları, albumin replasmanı ve postoperatif 24.saat laboratuvar değerleri kaydedildi. Akut böbrek hasarı (ABH) değerlendirilmesinde AKIN (Acute kidney injury network) kriterleri kullanıldı. Hastalarımızın ilk bir aylık mortalite oranları literatürle uyumlu olarak % 12,2 olarak saptandı. Postoperatif vazopressör-inotrop kullanımı ve artmış re-entübasyonun oranlarını, bir aylık mortalite açısından litaretürle benzer şekilde anlamlı bulduk. Preoperatif ve postoperatif koagülasyon, tam kan sayımı ve biyokimya parametrelerinde ki değiklikler literatürle uyumluydu ve istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu tespit edildi. Sonuç olarak SRC ve HİPEK, perioperatif hemodinamik, hematolojik ve metabolik değişiklere neden olmakta ve dolayısıyla anestezi uzmanları ve cerrahlar için yönetilmesi zor bir prosedürdür. Primer kanser ile birlikte cerrahinin büyüklüğü ve anestezi yönetimi sonuçları etkileyebilir. SRC ve HİPEK yüksek morbidite ve mortalitesi olan bir cerrahi süreç olması sebebiyle hasta seçimi ve perioperatif yönetim için geniş kılavuzlara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Sitoredüktif cerrahi (SRC), Hipertermik intraperitoneal kemoterapi (HİPEK), morbidite, mortaliteSugarbaker was the first to define the concepts of cytoreductive surgery (CRS) and Hyperthermic intraperitoneal chemotherapy (HIPEC) in 1995. CRS and HIPEC are among the most frequently used effective multimodal treatment options in selected peritoneal carcinomatosis (PC) cases in the last 20 years. The morbidity rates of this technique range from 12% to 67.6%, while its mortality ranges from 0% to 9%. In this study, it was aimed to evaluate the effect of demographic characteristics, comorbidity, primary cancer, operative procedures (resection, anastomosis, ostomy), operative time, chemotherapeutic agents, intraoperative and postoperative vasopressor-inotropic drug use, intraoperative and postoperative blood/blood product and colloid replacement need, intubation status and invasive/non-invasive respiratory support need, perioperative hematological and metabolic changes, acute kidney injury, on hospitalization in the intensive care unit and morbidity-mortality rates in patients who underwent CRS and HIPEC in our hospital. After the approval of the Ethics Committee, the data of 53 patients who underwent CRS between 01.01.2018 and 30.09.2020 were analyzed retrospectively. In the examination, it was determined that 12 patients who underwent CRS did not have HIPEC and these patients were excluded from the study. 41 patients were included in the study. In the preoperative period, descriptive data of the patients (age, height, weight, gender, body mass index (BMI), ASA (American Society of Anesthesiologists) scores, accompanying systemic diseases, preoperative laboratory values and primary cancer were recorded. Operation procedures applied in the intraoperative period (resection, anastomosis, ostomy), operation time (CRS+HIPEC), blood and blood product replacement needs, vasopressor and inotrope use, fluids given (colloid) and chemotherapeutic agents used in the HIPEC phase were recorded. In the postoperative period, extubating status of the patients, ICU needs and length of stay in the ICU, use of vasopressors and inotropes in the ICU, invasive mechanical ventilation (re-intubation status) support, non-invasive mechanical ventilation support, blood and blood product replacement needs, albumin replacement and postoperative 24-hour laboratory values were recorded. AKIN (Acute kidney injury network) criteria were used in the evaluation of acute kidney injury (AKI). The first month mortality rate of our patients was 12.2%, consistent with the literature. We concluded that postoperative vasopressor-inotrope use and increased re-intubation rates were similarly significant in terms of one-month mortality as literature. The changes in preoperative and postoperative coagulation, complete blood count and biochemistry parameters were consistent with the literature and a statistically significant difference was observed. In conclusion, CRS and HIPEC is a difficult procedure to manage for anesthesiologists and surgeons due to perioperative hemodynamic, hematological and metabolic changes. With primary cancer, the size of the surgery and anesthetic management can affect the results. Since CRS and HIPEC is a surgical process with high morbidity and mortality, there is a need for comprehensive guidelines for patient selection and perioperative management. Keywords: Cytoreductive Surgery, Hyperthermic İntraperitoneal Chemotherapy, Morbidity, Mortality