Aktuluk Tufalarının (Tunceli, Doğu Anadolu) Fasiyes Özellikleri, Depolanma Sistemleri ve Jeomiras Potansiyeli

Abstract

Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Tunceli Kuvaterner havzasında yer alan Aktuluk tufaları, Munzur Nehri’nin batı kıyısında yüzeylemektedir. Bu saha kapsamında yürütülen detaylı sedimantolojik çalışmalar, tufa çökellerinin fasiyes özelliklerini ve depolanma sistemlerini belirlemeyi hedeflemiştir. Bu amaç doğrultusunda arazi çalışmaları sırasında tufa ve ilişkili kırıntılı kayaçlardan yedi ölçülü stratigrafik kesit alınmış; bu kesitler üzerinden morfolojik, mikroskobik ve biyolojik içeriklere dayalı olarak litofasiyesler tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Analizler sonucunda toplam 14 litofasiyes belirlenmiş ve üç farklı çökelme sistemi saptanmıştır: (1) Şelale-Akarsu, (2) Akarsu-Bataklık ve (3) Bariyer sistemleri. Ölçülü stratigrafik kesitlerin korelasyonu ve depolanma sistemlerinin incelenmesiyle paleocoğrafik bir model oluşturulmuştur. Tufa birikimi, bölgedeki aktif tektonik süreçler ve iklimsel koşulların etkisiyle gerçekleşmiştir. Yapılan bu ön çalışma, iklim değişimlerini yüksek hassasiyetle kaydeden bu sedimanter kayaçların jeolojik önemini ortaya koymaktadır. Çalışma alanında tanımlanan eski bariyer tufa sisteminin hem aktif hem de pasif örnekleri dünya genelinde bilinmesine rağmen, Türkiye’de özellikle pasif örneğinin nadir görülmesi, bu sistemin önemini artırmaktadır. Ayrıca, bu çökellerin korunarak gelecek nesillere aktarılması açısından jeolojik miras potansiyeline de dikkat çekilmiştir.