24. Güneş Döngüsü Boyunca Türkiye İyonosferinin Jeomanyetik Fırtınalara Tepkisi

Abstract

Atmosferimizdeki yüklü parçacıklar için bir sığınak olan Dünya iyonküresi, uzaydan kaynaklanan enerjik uyarılmalara karşı hassastır. Güneş aktivitesinin tetiklediği jeomanyetik fırtınalar başladığında, yüklü parçacıklardan oluşan topluluklar gezegenimize doğru hareket eder. Bu yüklü parçacıklar, diğer faktörlerin yanı sıra, Dünya iyonküresi üzerinde dinamik ve yıkıcı etkiye sahiptirler. Bu etkilerin en önemlisi, jeomanyetik fırtınalar sırasında iyonküresel elektron yoğunluğundaki önemli dalgalanmalardır. Bu çalışma, 24. Güneş Döngüsü sırasında farklı büyüklükteki 54 jeomanyetik fırtınanın Türkiye iyonküresi üzerindeki etkilerini toplam elektron içeriğinin diferansiyel oranı (DROT) yöntemini kullanarak araştırmaktadır. Çalışma TÜBİTAK istasyonu için yapılmıştır. Sonuçlar, bu jeomanyetik fırtınalar sırasında Türkiye iyonküresinde hem orta hem de büyük ölçekli gezici iyonküresel bozuklukların (TID'ler) meydana geldiğini göstermektedir. Ancak bazı jeomanyetik fırtınalar sırasında iyonküresel bozulmaların meydana gelmediği de gözlemlendi. Çalışma, DROT yönteminin iyonküresel bozuklukların tespitinde dikkatli bir şekilde uygulanmasının gerekliliğini göstermektedir.The Earth's ionosphere, a haven for charged particles within our atmosphere, is susceptible to energetic excitations from space weather. When geomagnetic storms erupt, triggered by solar activity, a cascade of charged particles rushes towards our planet. These charged particles, among other factors, have dynamic and disruptive effects on the ionosphere of Earth. Foremost among these effects are significant fluctuations in the ionospheric electron density during geomagnetic storms. This study investigates the effects of 54 geomagnetic storms of different magnitudes on the Turkish ionosphere during the 24th Solar Cycle using the differential rate of total electron content (DROT) method. The study was conducted for the TUBITAK station. The results indicate that both medium- and large-scale traveling ionospheric disturbances (TIDs) occurred in the Turkish ionosphere during these geomagnetic storms. However, it was also observed that no ionospheric disturbances occurred during some geomagnetic storms. The study demonstrates that the DROT method requires careful application in detecting ionospheric disturbances.