TÜRKİYE'DE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ENERJİ VE TARIM SEKTÖRÜNE ETKİSİ ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA

Abstract

Sanayi devrimi sonrasında enerji ihtiyacının artması nedeniyle fosil yakıt tüketiminde ciddi artışlar yaşanmıştır. İnsanoğlunun bitmek bilmeyen çıkar mücadelesi ve çevrenin tahribatını görmezden gelmesi, sera gazının atmosferde birikmesine küresel ısınmanın yaşanmasına, buna bağlı olarak da iklim değişikliklerinin oluşmasına neden olmuştur. Bu sera salınımları güneşten gelen enerjide, atmosferin bileşiminde ve yeryüzünün fiziki karakterinde önemli değişimler meydana getirmiştir. Değişimler sonucu farklı doğal süreçler oluşmuş ve bu değişimlerin devam edeceği tahminleri üzerine günümüzde farklı iklim senaryoları geliştirilmiştir. İklim değişikliği konusunun çok yönlü bir konu olması nedeniyle ekonomik, sosyolojik ve kültürel birçok açıdan etkisinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. İklim değişikliği ile birlikte değişen unsurlardan birisi de dünya ekonomisi olmuştur. Süreç ekonominin seyrinin değişmesine, ülke ekonomilerinde önemli maliyet kalemlerinin oluşmasına ya da mevcut maliyet kalemlerinin yükselmesine neden olmuştur. Yaşanan bu süreç son yıllarda iklim değişikliği alanında farklı disiplinlerde uluslararası ve ulusal birçok çalışma yapılmasına neden olmuş, konu akademik platformun öne çıkan konuları arasında ilk sıralarda yerini almıştır. Bu çalışmada Türkiye'de iklim değişikliğinin seçilmiş sektörler üzerine etkisi ele alınmıştır. Çalışmada ele alınan sektörler enerji ve tarım sektörü olup iklim değişikliğinin etkileri ekonometrik model ile ortaya konmak istenmiştir. Enerji sektöründe Türkiye'de Çevresel Kuznet Eğrisi'nin varlığı test edilirken, tarım sektöründe ise ürün verimliliği perspektifinde iklim değişikliğinin etkileri Granger Nedensellik Testi ile analiz edilmiştir. Çalışmada enerji sektörü için 1960-2017 yılları esas alınırken, tarım sektöründe ise 1970-2017 dönemleri esas alınmıştır. Çalışmanın konuyu sektörel bazda ele alması, ayrıca tarım sektöründe ürün verimliliği bazında etkisinin değerlendirilmesi çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır. Çalışmada elde edilen sonuçlardan yola çıkarak enerji sektörü ve tarım sektörüne yönelik Türkiye için iklim politikaları oluşturulmuş, sürecin sektöre etkileri spesifik olarak ortaya konmuş ve buna yönelik iki sektör için iklim politikaları geliştirilerek literatüre katkı sağlanması hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Enerji sektörü, Tarım sektörü, Çevresel Kuznets Eğrisi, Granger Nedensellik TestiAfter industrial revolution, due to the increase of energy need, serious increases were experienced in consumption of fossil fuel. The endless struggle of humankind for interest and his/her ignorance environmental devastation led greenhouse gas to accumulate in the atmosphere, global warming to be experienced and, depending on this, climatic change to form. These greenhouse emissions created important changes in the energy coming from the sun, composition of the atmosphere, and physical character of the earth. As a result of these changes, the different natural processes formed, and the various climactic scenarios were developed at the present time on the estimations that these change will continue. Due to the fact that climatic change is a versatile issue, it has a great importance to evaluate its effect from the economic, sociologic, cultural, etc. point of view. One of the changing elements together with climatic change is also world economy. The process led the course of economy to change, important cost items to form in country economies or the existing cost items to rise. This process experienced has caused many international and national studies to be conducted in the area of climatic change related to the different disciplines, and the issue has taken place in the top orders among the leading subjects in academic platforms. In this study, the effect of climatic change in Turkey on the selected sectors was discussed. The sectors dealt with the study are the energy and agricultural sectors, and the effects of climatic changes were aimed to be introduced with an econometric model. In energy sector, while the presence of Environmental Kuznets Curve in Turkey was tested, in agricultural sector, the effects of climatic changes from the perspective of the product productivity were analyzed by means of Granger Causality Test. In the study, while the period of 1960 – 2017 is based on for energy sector, in the agricultural sector, the period of 1970 -2017 was based on. That the study deals with the issue on sectorial basis, additionally, that its effect is evaluated on the basis of product productivity form the original aspect of the study. Setting out from the results obtained in the study, climatic policies directed to the energy and agricultural sectors for Turkey were formed and the effects of process on the sector were specifically introduced and, developing climatic policies directed to this for two sectors, it was targeted to contribute to the literature. Key Words: Climate Change, Energy sector, Agricultural sector, Environmental Kuznets Curve, Granger Causality Test