KUDUZ VİRÜSÜ İLE DOĞAL ENFEKTE HAYVANLARDA BEYİN, BEYİNCİK, GÖZ VE LAKRİMAL BEZİN PATOLOJİK, İMMUNOHİSTOKİMYASAL VE MOLEKÜLER YÖNTEMLERLE ARAŞTIRILMASI

Abstract

Bu çalışmada, kuduz virüsü ile doğal enfekte hayvanlarda göz, lakrimal bez, optik sinir, beyin ve beyincik dokularındaki patolojik değişimlerin histopatolojik, immunohistokimyasal ve moleküler yöntemlerle incelenmesi amaçlandı. Çalışma materyalini, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki 13 ilden (Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Malatya, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli, Van) kuduz şüphesiyle Kuduz Teşhis Laboratuvarı'na getirilen 92 hayvana (89 evcil, 3 yabani memeli) ait kafa örnekleri oluşturdu. Örneklerde kuduz teşhisi, Doğrudan Floresan Antikor Testi (DFA) ve qRT-PCR ile doğrulandı. Rutin histopatolojik işlemlerin ardından göz, lakrimal bez, beyin ve beyincik dokuları değerlendirildi; ayrıca göz ve lakrimal bez TLR3, TLR4, IL-6, IL-1?, TNF?, HSP70, CD3 ve CD20 belirteçleri kullanılarak immunohistokimyasal olarak incelendi. Moleküler analizler qRT-PCR ve LN34 testi ile gerçekleştirildi. Makroskopik olarak beyinde hemoraji, ödem ve konjesyon gözlenirken, göz ve lakrimal bezde belirgin değişiklik saptanmadı. Histopatolojik incelemede retina katmanlarında sınırlı lezyonlar ve 10 vakada ganglion hücrelerinde Negri cisimcikleri bulundu. Lakrimal bezde lezyonlar genellikle intersitisyel alanlarda yangısal infiltrasyonlarla karakterizeydi. Beyin ve beyincikte ise perivasküler mononükleer hücre infiltrasyonu, gliozis, nöronal nekroz ve Negri cisimcikleriyle belirgin non suppuratif ensefalitis tespit edildi. İstatistiksel olarak, immunohistokimyasal bulgulara göre, IL-6 immünreaktivitesi göz ve lakrimal bez arasında anlamlı fark göstermezken (p>0.05), CD20 ve HSP70 düzeylerinde anlamlı fark gözlendi (sırasıyla p=0.0029 ve p<0.0001). Moleküler analizlerde, qRT-PCR ile vitreusta viral nükleik asit varlığı saptandı (p=0.0412). Ayrıca, FFPE beyin dokularında LN34 testi ile RABV nükleik asidi başarıyla çoğaltıldı (p=0.0011). Sonuç olarak, kuduzun göz ve lakrimal bezleri etkileyebildiği, vitreusta viral materyalin saptanmasıyla bu bölgelere viral yayılımın gerçekleştiği ve vitreusun alternatif tanı materyali olarak kullanılabileceğini düşündürmüştür. Ayrıca FFPE beyin dokularının tanısal amaçla kullanılabilirliği doğrulanmıştır. Bu bulgular, gözyaşının antemortem teşhis amacıyla kullanım potansiyelini ortaya koymakta ve bu konuda daha detaylı çalışmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir.This study aimed to investigate pathological changes in the eye, lacrimal gland, optic nerve, brain, and cerebellum tissues of animals naturally infected with rabies virus using histopathological, immunohistochemical, and molecular methods. The study material consisted of head samples from 92 animals (89 domestic and 3 wild mammals) brought to the Rabies Diagnostic Laboratory with suspicion of rabies from 13 provinces in the Eastern and Southeastern Anatolia regions (Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Malatya, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli, and Van). Rabies diagnosis in the samples was confirmed by Direct Fluorescent Antibody Test (DFA) and qRT-PCR. Following routine histopathological procedures, eye, lacrimal gland, brain, and cerebellum tissues were evaluated; the eye and lacrimal gland were also examined immunohistochemically using TLR3, TLR4, IL-6, IL-1?, TNF?, HSP70, CD3, and CD20 markers. Molecular analyses were performed using qRT-PCR and LN34 testing. Macroscopically, hemorrhage, edema, and congestion were observed in the brain, while no significant changes were detected in the eye or lacrimal gland. Histopathological examination revealed limited lesions in the retinal layers and, in 10 cases, Negri bodies in the ganglion cells. In the lacrimal gland, lesions were generally characterized by inflammatory infiltrates in the interstitial areas. In the cerebrum and cerebellum, nonsuppurative encephalitis was noted, characterized by perivascular mononuclear cell infiltration, gliosis, neuronal necrosis, and Negri bodies. Statistically, according to immunohistochemical findings, IL-6 immunoreactivity did not show a significant difference between the eye and lacrimal gland (p>0.05), while significant differences were observed in CD20 and HSP70 levels (p=0.0029 and p<0.0001, respectively). In molecular analyses, the presence of viral nucleic acid was detected in the vitreous using qRT-PCR (p=0.0412). Furthermore, RABV nucleic acid was successfully amplified in FFPE brain tissues using the LN34 test (p=0.0011). In conclusion, the findings suggest that rabies can affect the eye and lacrimal glands. The detection of viral material in the vitreous suggests that viral spread occurs in these areas, and that the vitreous can be used as an alternative diagnostic material. Furthermore, the usability of FFPE brain tissues for diagnostic purposes has been confirmed. These findings demonstrate the potential use of tears for antemortem diagnosis and highlight the need for more detailed studies on this topic.