KILIÇÖZÜ ÇAYI AŞAĞI HAVZASI'NIN (KIRŞEHİR) UYGULAMALI JEOMORFOLOJİSİ

Abstract

Bu çalışmada, Kılıçözü Çayı Aşağı Havzası'nın genel jeomorfolojik özellikleri ve uygulamalı jeomorfolojisi incelenmiştir. Kılıçözü Çayı, Kızılırmak Havzasının orta bölümünde yer almaktadır. Havzayı batıda Naldöken Dağı (1516 m), doğuda Kervansaray Dağı (1679 m) sınırlandırmıştır. Kılıçözü Çayı Havzası'nın yukarı bölümü jeomorfolojik açıdan sade olduğu için, bu çalışmada aşağı havza değerlendirilmiştir. İnceleme alanında dağlık alanlar, platolar ve vadiler ana jeomorfolojik birimleri oluşturmaktadır. Jeolojik açıdan ise değişik formasyonda birimleri bünyesinde barındırmaktadır. Kırşehir çevresinde temeli Paleozoik'e ait "Kırşehir Masifi" oluşturmaktadır. Tersiyer'de yüksek kesimlerde önemli ölçüde aşınım olurken, aşınan bu malzeme havza tabanlarında birikmiştir. Bu dönemden sonra şiddetli bir şekilde aşındırılarak düzleştirilmiştir. Böylece plato özelliği kazanan alanlarda sert masiflerden oluşan yapılar dağlık özelliğini korumuştur. Kılıçözü Çayı Aşağı Havzası'nın jeomorfolojik, jeolojik ve iklim özelliklerinden kaynaklanan önemli sorunlar yaşanmaktadır. Uygulamalı jeomorfoloji kapsamında değerlendirilen bu sorunların başında, depremler, Kırşehir'i etkileyen sel ve taşkınlar ve erozyon gelmektedir. Arazi çalışmaları kapsamında belirlenen bu sorunlara çözüm önerileri sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kırşehir, Kılıçözü Çayı Aşağı Havzası, Kırşehir Masifi, Uygulamalı Jeomorfoloji

In the present study, general geomorphological characteristics applied geomorphology of Kılıçözü brook downriver basin were scrutinized. Kılıçözü River is located in the middle section of the Kızılırmak Basin. The basin was bordered by Naldöken Mountain (1516 m) in the west and Kervansaray Mountain (1679 m) in the east. Since the upper part of Kılıçözü River Basin is plain in geomorphological terms, downstream basin was evaluated in this study. Mountainous areas, plateaus and valleys are the main geomorphological units in the area of interest. It embodies different geological formations "Kırşehir Massif" is of Paleozoic foundation. In the higher elevations of the tertiary there was significant erosion and the eroded material accumulated in the basin floor. Following that period, it was extremely eroded and flattened. Thus, rigid massif structures preserved its mountainous characteristics in the plateaus. Kılıçözü downriver basin is experiencing serious problems due to its geomorphological, geological and climatic characteristics. Primary among these issues considered within the realm of applied geomorphology are earthquakes, floods and overflows that affect Kırşehir, and erosion. Solutions are proposed for these problems determined within the context of land works. Keywords: Kırşehir, Kılıçözü brook downriver basin, massif, Applied geomorphology.