NÛRİYYE DÂRU’L-HADİSİ VE İLKLİĞİ MESELESİ

Abstract

Bu makalede Nûriyye dâru’l-hadisi ve onun ilkliği meselesi ele alınmıştır. Dımeşk’te vücut bulan bukurumun bânisi Türk tarihinin seçkin şahsiyetlerinden Nûreddin Mahmûd Zengi’dir. İnşa tarihi kesinolarak bilinmemekle birlikte 560’lı yıllarda kurulduğu tahmin edilmektedir. Mezkûr müessesedenönce, aynı adla açılan bazı yapıların varlığı tespit edilmiştir. Ancak bunlar şahsi çabaların neticesiolduğu için devamlılık gösterememiştir. Nûriyye dâru’l-hadisi ise devlet eliyle ve resmî olarakkurulduğu için devamlılığını sağlamıştır. Bu konudaki ilklik tartışması ile resmî hadis tedvinindeevveliyetin Zührî’ye nispet edilmesi birbirine benzemektedir. Zührî’den önce hadisleri toplayanşahısların varlığına rağmen evveliyet ona nispet edildiği için dâru’l-hadis yaptırma konusunda daNûreddin’e nispet edilmelidir. Nûriyye dâru’l-hadisinin meşihatlik makamına ilk olarak Tarîhu Dımeşkmüellifi İbn Asâkir getirilmiştir. Kendinden sonra da bazı önemli simalar burada müderris olarakgörev yapmıştır. Müderrislerin eserleri dikkate alındığında tarihçi-muhaddis kimliklerinin ön planaçıktığı görülmektedir. Sema ve kıraat kayıtlarına göre burada okunduğu tespit edilen bazı eserlermevcuttur. Bu eserlerin çoğunluğunu hadis metin kitapları oluşturmaktadır. Bunlar arasındaMüslim’in el-Câmiu’s-Sahih’i ve Tirmizî’nin Sünen’i gibi önemli hadis kitapları da bulunmaktadır. Bueserler dâru’l-hadisin müfredatı ve hadisçilerin gündemini takip etmede önemli görülmekle beraberkesin müfredat olarak kabul edilmesi mümkün değildir.