KRONİK BÖBREK YETMEZLİKLİ HASTALARDA FARKLI HİPERTANSİYON TEDAVİ YÖNTEMLERİNİN ENDOTEL FONKSİYONLARI, OKSİDATİF SİSTEM VE NİTRİK OKSİT DÜZEYLERİ ÜZERİNE OLAN ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

I.ÖZET Kronik böbrek yetmezliğinde hipertansiyon, hipervolemi ve üremik toksinler gibi risk faktörleri temelde inflamasyon ve oksidatif strese neden olarak, endotel disfonksiyonunun ortaya çıkmasına ve sonuçta hızlanmış ateroskleroza neden olmaktadırlar. Tedavi almakta olan kronik böbrek yetmezlikli hastaların % 80 ile 90'ı hipertansif ve hipervolemik olduklarından, bu iki risk faktörü en önemli mortalite nedeni olarak kabul edilmektedir. Periton diyalizi hastalan, özellikle tedavinin ikinci veya üçüncü yılından sonra hemodiyalize göre daha hipervolemik ve hipertansif hale geldiklerinden, bu hastalarda kalp-damar hastalıkları daha fazla görülmektedir. Antihipertansif ilaç alarak normotansif hale gelen hastalarda beş yıllık yaşam beklentisi %40-50'lerde iken, sıkı volüm kontrolüyle normotansiyon sağlananlarda ise on yıllık yaşam beklentisi % 70'lere çıkmaktadır. Metod: Çalışma, sağlıklı gönüllülerden oluşan kontrol grubu (n=30), kronik böbrek hastalığı başlamış fakat henüz diyaliz tedavisi almayan pre-diyaliz grubu (n=30), sıkı volüm kontrolüyle normotansiyon sağlanmış periton diyalizi tedavisi alan periton diyaliz grubu (n=30), hemodiyalize giren ve sıkı volüm kontrolü uygulanarak normotansif olan hasta grubu (n=30) ve hemodiyalize giren ve antihipertansif ilaç kullanarak normotansif olan hasta grubu (n=30) olmak üzere, 5 gruptan oluşturuldu. Tüm gruplarda. vWF, D-Dimer, MDA, SOD, CAT, GSHPx, NO, homosistein ve rutin biyokimya değerleri bakıldı. Bulgular: Antihipertansif ilaç alarak normotansiyon sağlanan hemodiyaliz grubunun iki diyaliz arası kilo alımı, sıkı volüm kontrolü uygulananlara göre anlamlı olarak yüksek olmasına rağmen (pO.001), kan basınçları kabul edilebilirdüzeylerdeydi. Ancak, endotel fonksiyon göstergesi vWf düzeyi %20 daha fazlaydı. vWf düzeyi periton diyalizi hastalarında kontrol grubuyla aynı düzeyde iken prediyaliz grubunda belirgin olarak yüksekti. Sıkı volüm kontrolü uygulanarak normotansif olan hemodiyaliz ve periton diyalizi gruplarının vWf düzeyleri benzerdi. Oksidatif stres parametreleri, volüm kontrolü uygulanan hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında, diğer hasta gruplarına göre daha iyi durumdaydı. Endoteliyal dokunun antikoagülan özelliğinin göstergesi olan D- dimer düzeyleri volüm kontrolü uygulanan hemodiyaliz ve periton diyalizi gruplarında en düşük düzeydeydi. NO düzeyi ise volüm kontrolü uygulanan hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında en düşüktü. Sonuç: Sonuç olarak, diyaliz hastalarında yüksek kan basıncını antihipertansif ilaçlarla tedavi etmeye çalışmak, bozuk olan endotel fonksiyonlarını düzeltmemektedir. Sıkı volüm kontrolüyle, hastaların hipertansiyonları daha iyi kontrol altına alınabilirken, endotel fonksiyonları da oldukça iyi korunabilmektedir. Genel görüşün tersine, periton diyalizi hastalarında da sıkı volüm kontrolü uygulamakla endotel fonksiyonları hemodiyaliz hastalarından farklı olmamaktadır. Volüm çekilerek normotansiyon sağlanan HD hastalan, ilaçla normotansiyon sağlanan HD hastalan ile kıyaslandığında, hem oksidatif stresi daha az hem de oksidan kapasitesi en iyi olan grubu oluşturmaktadır. Bizim çalışmamızda prediyaliz ve hemodiyaliz hastalannda NO düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı bir şekilde düşük bulunurken, homosistein düzeyleri HD gruplannda yüksek bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği, endotelyum, volüm kontrolü, antihipertansifler, oksidatif stres