Peçenek-Bizans siyasi ilişkileri

Abstract

Kafkaslar, Balkanlar ve Doğu Avrupa tarih boyunca pek çok Türk boyunun geçiş noktası veya yerleşim yeri olmuştur. Bu bölgeye öncelikle Hunlar, daha sonra Avarlar, Bulgarlar, Oğuzlar, Peçenekler, Kumanlar (Kıpçaklar) gibi Türk boyları gelmiştir. Makalemize konu olan Peçenekler VII. yüzyıl ortalarında, Batı Göktürk Devleti'nde başlayan mücadeleler sonucunda Batı'ya doğru itilmişler ve Hazar Kağanlığı yakınlarına gelmişlerdir. Ancak Hazarlar, Peçeneklerin varlığından rahatsızlık duyarak, Peçeneklere karşı Oğuzlarla ittifak kurmuş, bu ittifak sonucunda ise Peçeneklerin İdil nehrinin batısına geçmelerine neden olmuşlardır. Peçenekle-,rin bu geçişiyle birlikte, Macarlar yerlerinden oynayarak Bizans tarafından Trakya'ya yerleştirilen Slavların ortasına yerleşmişler ve Slav dünyası arasındaki bağlantının kopmasına neden olmuşlardır. Tarih boyunca, Karadeniz'in kuzeyinden gelen kavimler, Bizans'ı çok ilgilendirmiştir. Çünkü bu kavimler, Bizans'ın Balkan topraklarını tehdit etmekte idiler. Bizans tarihi boyunca bunlara karşı, iyi geçinme, kendi düşmanlarına karşı onları askeri anlamda kullanma ya da bir başka düşman kavimle işbirliği yaparak, bunları birbirine kırdırma politikaları izlemiştir. İşte bu noktada Bulgar Çarı Symeon'a karşı Peçenekler ile işbirliği yapan Bizans için Bulgar tehlikesinin atlatılmasından sonra sınır komşusu olan Peçenekler önemli bir tehdit haline gelmeye başlamıştır. Çünkü artık Peçenek akınları Bulgar topraklarına değil, doğrudan Bizans topraklarına yapılmaktaydı. Bu ilişkiler ve yapılan savaşlar sürecinde Bizans önemli yenilgiler almasına rağmen 1091 yılında Kumanlar ile işbirliği yaparak Peçeneklerin askeri ve siyasi bir güç olarak ortadan kalkmasına sebep olmuştur. Peçenekler bundan sonra yine Bizans'a akınlar düzenlese de bunlar ehemmiyetsiz kalmış, Bizans, Hunlar, Avarlar ve Bulgarlardan sonra bir kez daha Balkanlar'dan gelen önemli bir Türk tehlikesini yine bir Türk kavminin yardımıyla atlatmıştır.