KARDİYO-PULMONER BYPASS (CPB) EŞLİĞİNDE KORONER ARTER BYPASS GREFT (CABG) CERRAHİSİNDE İSKEMİ-REPERFÜZYON HASARINA KARŞI AMİODARON' UN ETKİNLİĞİ

Abstract

İskemi reperfüzyon hasarı, iskemik bölgedeki kan akımının yeniden sağlanması ile ortaya çıkan metabolik ve fonksiyonel değişikliklere verilen genel bir tanımlamadır.Kardiyak cerrahi sırasındaki iskemi reperfüzyon hasarını minimize etmek ve myokardı korumak için çeşitli antioksidan ajanlar kullanılmaktadır. Aritmi tedavisinde sık kullanılan bir ajan olan amiodaron'un son yıllarda antioksidan özelliklerinin de olduğu belirtilmektedir. Biz bu çalışmamızda preoperatif atriyal fibrilasyon proflaksisi için önerilmiş ve etkili bulunmuş olan yüksek doz oral amiodaron tedavisinin kardiyo pulmoner bypass (CPB) sırasında gelişen iskemi reperfüzyon hasarına karşı etkisi olup olmadığını araştırmayı amaçladık.Çalışmaya her iki cinsten CPB ile koroner arter bypass cerrahisi uygulanacak 20 hasta alınıp grup 1 (Kontrol grubu, n=10) ve grup 2 (Amiodaron grubu, n=10) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Grup 1'deki hastalara herhangi bir ilaç verilmezken Grup 2'deki hastalara preopetatif 1. günde amiodaron 200 mg tablet (Cordarone, 200 mg Sanofi - Türkiye) günde 4 kez 2 tablet, operasyon günü 2 kez 3 tablet ve postoperatif dönemde de 4 gün boyunca 2 kez 2 tablet olarak toplam 6 gram olarak verildi. Tüm hastalarda hemodinamik değişkenler anestezi indüksiyonu öncesi (T1), CPB öncesi (T2), protamin sonrası (T3) ve postoperatif 24. saatte (T4) olmak üzere dört dönemde ölçüldü. Oksidatif stresin biyokimyasal değerlendirilmesi için malondialdehit (MDA), süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), katalaz (CAT) ve nitrik oksit (NO) seviyelerine ise anestezi indüksiyonu öncesi (T1), CPB sırasında (T2), kross klemp kaldırıldıktan sonra 5. dakikada (T3), protamin sonrası (T4) ve postoperatif 1. (T5), 3. (T6) ve 5. (T7) günlerde olmak üzere yedi dönemde sistemik arteryel kan örnekleri alındı.İlaca bağlı herhangi bir yan etkinin görülmediği çalışmamızda kalp hızının, amiodaron grubundaki T1 ve T2 dönemlerinde, kontrol grubuna göre anlamlı olarak azaldığı görüldü (p<0.05). Tüm dönemlerde amiodaron alan grupta daha düşük MDA seviyeleri tespit edildi ancak anlamlı değildi. Amiodaron CAT, SOD ve GSH-Px enzimleri üzerine istatistiksel olarak olarak anlamlı bir etki oluşturmazken, NO seviyeleri amiodaron alan hastalarda T1 dönemi hariç tüm dönemlerde kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek ölçüldü (p<0.05).Sonuç olarak açık kalp cerrahisinde rutin kullanılan bir antiaritmik ajan olan amiodaronun, ek olarak iskemi reperfüzyon hasarından korunmada olumlu etkilerinin olabileceği kanaatindeyiz.Anahtar kelimeler: Amiodaron, koroner arter bypass cerrahisi, iskemi reperfüzyon hasarıThe Effect Of Amiodarone Against The Damage Due To Ischemic Reperfusion During The Surgery Of Coronary Artery Bypass Graft With Cardio-Pulmonary BypassThe term of ischemic reperfusion injury represents the metabolic and functional changes after the reperfusion of ischemic tissue area.Various antioxidant drugs are used to minimize the damage due to reperfusion injury and to prevent cardiac tissue during cardiac surgery. Amiodarone is a drug oftenly used in the treatment of arythmia. In recent years, the antioxidant property of amiodarone is also known. In this study, we aimed to evaluate the effect of high dose of oral amiodarone which was effective in the treatment of preoperative atrial fibrillation, in the prevention of reperfusion injury during cardio-pulmonary bypass surgery.Twenty patients undergoing coronary artery bypass graft surgery with cardio-pulmonary bypass were included in the study. The subjects were divided into two groups (control subjects, n=10, and amiodarone group, n=10). The control subjects were not recieved any drug. The patients received 200 mg amiodarone (Cordarone, 200 mg Sanofi - Turkey) on preoperative day, 1600 mg amiodarone on the first day (in four divided doses), 600 mg amiodarone on the surgery day (in three divided doses), and 800 mg amiodarone for four days after the surgery (in two divided doses). The total dose of amiodarone was 6 gr. Hemodynamical changes of all patients were measured four times; before the induction of anesthesia (T1), before CPB (T2), after protamine (T3), and at 24th hour after the surgery (T4). Malondialdehyde (MDA), superoxide dismutase (SOD), glutathione peroxidase (GSH-Px), catalase (CAT) and nitric oxide (NO) values were measured for biochemical evaluation of oxidative stress before the induction of anesthesia (T1), during CPB (T2), five minutes after the clamp was removed (T3), after protamine (T4) and at 1. (T5), 3. (T6) and 5. (T7) postoperative days.No side effect due to drug was observed. Heart rate was found more decreased in amiodarone group at T1 and T2 stages when compared with controls (p<0.05). Low MDA values were found in amiodarone group at all stages but the difference was not statistically significant. The effect of amiodarone on CAT, SOD and GSH-Px enzymes was not statistically significant, but the values of NO were found significantly increased in amiodarone group at all stages except T1 (p<0.05).As a result, amiodarone, an antiarythmic drug used routinly in open heart surgery, may also have value to prevent ischemic reperfusion tissue injury.Key words: Amiodarone, coronary artery bypass surgery, ischemic reperfussion injury