HEDİ ÇAYI (ELAZIĞ)'NDAKİ TATLISU YENGECİNİN (POTAMON SP.) UZUNLUK-UZUNLUK, UZUNLUK-AĞIRLIK İLİŞKİLERİ VE ET MİKTARININ BELİRLENMESİ

Abstract

Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de deniz yengeçleri uzun yıllardır önemli bir balıkçılık ürünü olarak kabul edilmesine rağmen tatlısu yengeçlerinin önemi göz ardı edilmiştir. Örneğin, Türkiye'de tatlısu yengeçleri doğal sularımızda yaygın olarak dağılım göstersede, kesin tür sayısı, populasyonların ülkemizde dağılımı, uzunluk-uzunluk ve uzunluk-ağırlık ilişkileri ile sahip oldukları et miktarları gibi bazı biyolojik özellikleri konularında oldukça az sayıda çalışma yapılmıştır. Bu nedenle, bu yüksek lisans tezinde, Hedi Çayı (Elazığ)'ndaki tatlısu yengecinin (Potamon sp.) uzunluk-uzunluk, uzunluk-ağırlık ilişkileri ve et miktarlarının belirlenmesi amaçlandı. Ayrıca, ortamda bulunan yengeçlerin eşey oranı ve kondisyon faktörü de belirlendi. Bununla birlikte, bulgular, erkek yengeçlerin oranının dişilere göre daha yüksek olduğunu (%38,85 dişi, %61,15 erkek) gösterdi. Bulgular, aynı uzunluk grubundaki (2,5-5,5 cm) dişi yengeçlerin abdomen uzunluğu ve abdomen genişliğinin erkeklerden önemli ölçüde uzun olduğunu, fakat erkek yengeçlerin ise dişilere göre karapaks genişliği, kıskaç ayak uzunluğu, kıskaç ayak genişliği ve kıskaç ayak yüksekliğinin istatistiksel olarak önemli düzeyde daha uzun olduğunu gösterdi (P < 0.001). Diğer taraftan, regresyon analizleri hem erkek hem de dişi yengeçlerde karapaks uzunluğu ile abdomen uzunluğu arasında doğrusal bir ilişkinin olduğunu gösterdi (r2dişi= 0,8617; r2erkek= 0,8654). Ayrıca bulgular, erkek yengeçlerde karapaks uzunluğu ile kıskaç ayak uzunluğu arasındaki ilişkinin dişilerdeki karapaks uzunluğu ile kıskaç ayak uzunluğu arasındaki ilişkiden daha doğrusal olduğunu gösterdi (r2dişi= 0,73; r2erkek= 0,90). Öte yandan bulgular erkek yengeçlerde karapaks uzunluğuna göre ağırlığın nispeten pozitif allometrik (b= 3,04) artış göstermesine rağmen, dişilerde negatif allometrinin (b= 2,58) olduğunu gösterdi. Regresyon analizleri hem dişi hem de erkek yengeçlerde karapaks uzunluğu ile et miktarı (abdomen+kıskaç) arasında doğrusal bir ilişkinin olmadığını gösterdi (r2dişi= 0,01; r2erkek= 0,05). Erkeklerde et miktarı vücut ağırlığının %11,29'unu, dişilerde ise %9.57'unun oluşturdu. Kondisyon faktörü erkekler için 59,35, dişiler için 53,33 olarak bulundu. Sonuç olarak, bu çalışmada elde edilen bulgular Hedi Çayı'ndaki tatlısu yengecinin eşey oranı, uzunluk-uzunluk ile uzunluk-ağırlık ilişkileri, kondisyon faktörü ve et miktarlarının bilinmesi ve ortamda bulunan yengecin yönetimi için bir veri tabanı sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: akuakültür, dekapod, morfometri, regresyon analizi, kondisyon faktörüSUMMARY Determination of length-length and length-weight relationships and meat content of freshwater crab (Potamon sp.) in Hedi stream (Elazığ) All over the world as well as in Turkey, although the importance of marine crabs is recognized as an important fishery product the importance of freshwater crabs has been ignored for many years. For example, besides the distribution of freshwater crabs is widely in natural water of Turkey, quite a few studies have been carried out on the exact number of species, distribution of species in the country, some biological characteristics of population such as the amount of meat they have, length - length and length - weight relationships. Therefore, in this master thesis, it was aimed to determine the length-length, length-weight relationships and meat amounts of freshwater crab (Potamon sp.) in Hedi Stream (Elazığ). In addition, sex ratio and the condition factor of crabs were also determined. In addition, results showed that the sex ratio of male crabs was higher than that of female (38.85% female, 61.15% male). Results showed that female crabs in the same length group (2.5-5.5 cm) had significantly longer abdominal length and abdominal width than males, but male crabs had statistically significant differences (P <0.001) in carapace width, claw propodite length, claw propodiic width and claw propodite height. On the other hand, regression analyzes showed that there was a linear relationship between carapace length and abdomen length in both male and female crabs (r2female= 0.8617; r2male= 0.8654). Moreover, findings showed that the relationship between carapace length and claw propodite length in male crabs was more linear than that observed in female carapace length and claw propodite length (r2female= 0.73; r2male= 0.90). The findings also showed that although male-crabs showed a relatively positive allometric increase (b= 3.04) in weight compared to carapace length, females had negative allometry (b= 2.58). Regression analysis showed that there was no linear relationship between carapace length and meat amount (abdomen+claw) in both female and male crabs (r2female= 0.01; r2male= 0.05). Meat amount in males constituted 11.29% of the body weight and 9.57% in females. The condition factor was 59.35 for males and 53.33 for females. In conclusion, the findings obtained in this study will provide a database for sex ratio, length-length and length-weight relationships, condition factor and meat contents of freshwater crab in Hedi Stream in the management of freshwater crab living in the population. Key words: Aquaculture, decapod, morphometry, regression analysis, condition factor