YOĞUN BAKIM HASTALARINDA EGZERSİZ GRUBUNA KIYASLA EGZERSİZ VE NÖROMUSKÜLER ELEKTRİKSEL STİMÜLASYON GRUBUNUN HASTA MORTALİTESİNE, MEKANİK VENTİLASYONDAN AYRILMA SÜRESİNE, YBÜ'DE VE HASTANEDE KALIŞ SÜRESİNE, KAS GÜCÜNE, FONKSİYONEL DURUMUNA, SAĞLIKLA İLİŞKİLİ YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ

Abstract

Yoğun Bakım Ünitesine yatışı yapılan kritik hastalar yatışlarının ilk günlerinden itibaren bir tür kas güçsüzlüğüyle karşı karşıya kalırlar. Nedeni herhangi bir nöromusküler hastalıkla açıklanamayan bu kas güçsüzlüğüne Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ) kaynaklı olduğu için Yoğun Bakım Ünitesinde Edinilmiş Güçsüzlük (YBÜ-EG) denir. Yoğun Bakım Ünitesinde Edinilmiş Güçsüzlük ventilatörden ayrılma zorluğu, uzamış YBÜ kalış süresi, daha yüksek hastane maliyetleri ile ilişkilidir ve uzun dönem morbiditeyi ve mortaliteyi arttırır. Çalışmamızda YBÜ-EG'nin önlenmesinde ve tedavisinde kullanılan yöntemlerden biri olan Nöromusküler Elektriksel Stimülasyon (NMES) cihazıyla elektriksel stimülasyon verilmesi yöntemini inceledik. Çalışmamızın primer amacı NMES'in hasta mortalitesine, mekanik ventilatörden ayrılma süresine, YBÜ'de ve hastanede kalış süresine etkisiydi. Sekonder amaç olarak da NMES'in hastaların kas gücüne, fonksiyonel durumuna ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesine olan etkisini inceledik. Çalışma, Anesteziyoloji ve Reanimasyon YBÜ-1 ve 2'de takipli olan dahil etme ve dışlama kriterlerini karşılayan hastalar Grup I ve Grup II olmak üzere 2 gruba ayrılarak yapıldı. Her hastanın girişte üst ve alt ekstremite kas gücü ölçüldü. Üst ekstremite için el dinamometresiyle üst ekstremite gücü baskın olan el referans alanırak ölçüm yapıldı. Alt ektremite kas gücü ise manuel kas gücü testi ile ölçüldü. Hastaların fonksiyonel durumunlarını belirlemek için FIM ölçeği, sağlıkla ilişkili yaşam kaliteleri için SF-36 testi kullanıldı. Tedavi verilirken Grup I'e sadece Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü tarafından belirlenmiş fizik egzersizler, Grup II'ye ise belirlenen fizik egzersizleriyle birlikte biceps ve quadriceps kasları hedeflenecek şekilde belirlenen voltajlarda Nöromusküler Elektriksel Stimülasyon işlemi uygulandı. Gruplar arasında mortalite açısından bir fark saptanmamıştır (p=0,569). Grup II'deki hastaların MV'den ayrılma süresi (p<0,05), YBÜ'de kalış süresi (p<0,05) ve hastanede kalış süresi (p<0,05) istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha kısa bulunmuştur. Grup II'deki hastaların üst ekstremite çıkış kas gücü anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Grup II'deki hastaların alt ekstremite çıkış kas gücünün 5/5 olma oranı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,078). Grup II'deki hastaların çıkış fonksiyonel kapasitesi anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Grup II'deki hastaların çıkış emosyonel rol güçlüğü (p<0,05), giriş vitalite (p<0,05), çıkış vitalite (p<0,05), çıkış ruhsal sağlık (p<0,001), çıkış ağrı (p<0,05) ve çıkış genel sağlık (p<0,05) skoru anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur Analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL) 22 paket programında değerlendirilmiştir. Çalışmada tanımlayıcı veriler kategorik verilerde n, % değerleri, sürekli verilerde ise ortalama±standart sapma (Ort±SS) değerleri ile gösterilmiştir. Gruplar arası kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare analizi (Pearson Chi-kare) uygulanmıştır. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. İkili grupların karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren değişkenlerde student t testi, normal dağılım göstermeyen değişkenlerde Mann Whitney U-testi kullanılmıştır. Hastaların giriş ve çıkış fonksiyonel kapasite ile SF-36 ölçek alt boyut puanları Wilcoxon analizi ile değerlendirilmiştir. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Nöromusküler Elektriksel Stimülasyon YBÜ hastalarında mekanik ventilatörden ayrılmayı kolaylaştırmış, YBÜ'de ve hastanede kalışı kısaltmış, kas gücünü, fonksiyonel durumu ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini iyileştirmiştir. Sonuç olarak NMES, YBÜ-EG'nin önlenmesinde ve tedavisinde kullanılabilecek bir yöntemdir. Anahtar kelimeler: Yoğun Bakım Ünitesi Kaynaklı Güçsüzlük, Nöromusküler Elektriksel Stimülasyon, kas güçsüzlüğü