KAMU YÖNETİMİNDE DENETİM ARACI OLARAK OMBUDSMANLIK: TÜRKİYE VE AVRUPA BİRLİĞİ KARŞILAŞTIRMALI ÖRNEK OLAY ARAŞTIRMASI

Abstract

Kamu yönetiminde denetim ve değişim arayışları, gerek ülkemizde gerekse dünyada her zamangündemde olan bir konudur. Yeni bir yüzyılın, dahası yeni bir bin yılın başlangıcının, bilim ve teknolojiyanında ekonomik ve siyasal alanda yaşanan köklü değişimlerle örtüşmesi, bu dönemde yaşanan denetimanlayışına ve algılayışına daha farklı ve önemli bir boyut kazandırmaktadır. Devletin temel amacı, bir sosyaldüzen içinde toplumun genel ve ortak menfaatlerini sağlamak ve ülkede hak, adalet, ahlak ve kamu düzeninikorumaktır. Bu amaçla devletin toplumsal ilişkiler sisteminin işleyişine devamlılık ve güven kazandıracak birhukuk sistemi ve sağlıklı işleyen bir yargı düzeni kurması, halka iyilik, lütuf ve ihsan sağlaması sözkonusudur.Vatandaşların temel hak ve özgürlüklerinin birbirlerine karşı korunması kadar kamu idarelerine karşıkorunması ve güvence altına alınması günümüz demokratik toplumlarının temel özelliklerindendir.Yargısal denetimin sınırlı oluşu ve geç işlemesi, idarenin kendi içinde yapmış olduğu denetimin tekyönlü oluşu, İsveç’te doğan ve gelişen, vatandaşın idarenin yetkisini kötüye kullanması karşısındakorunabilmesi için çağdaş bir denetim sistemi olan ombudsman müessesesinin diğer denetim usullerinineksikliklerini tamamlayıcı ve denetimin etkinliğini artırıcı bir konuma gelmesine yol açmıştır. Ombudsman,diğer denetim mekanizmalarına ilave olarak bireylerin haklarının korunması ve iyi işleyen idareningerçekleştirilmesi açısından ikincil bir garanti mekanizmasıdır. Gerek başvuru usulünün basit, hızlı vemasrafsız olması gerekse bürokrasinin dışında, her türlü etkiden uzak ve olaylara salt insan hakları yönündenyaklaşması nedeniyle bugün dünyada tercih edilen bir denetim mekanizması haline gelmiştir.Araştırma ile Türkiye’de Ombudsmanlık anlayışı incelenecek, anlayış ve uygulamada karşılaşılansorunlar ve çözüm önerileri geliştirilecektir. Bu anlayış çerçevesinde Avrupa Birliği Ombudsmanlıkuygulamaları araştırılacak, karşılaştırmalı olarak ele alınacak ve iyi uygulama modelleri tartışılacaktır.