SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ DİJİTAL OKURYAZARLIK BECERİLERİNİN MEDYA OKURYAZARLIK BECERİLERİNE ETKİSİ

Abstract

Araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık becerilerinin medya okuryazarlık becerilerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik 2024-2025 eğitim- öğretim yılında Fırat Üniversitesi, Kayseri Erciyes Üniversitesi ve Gaziantep Üniversitesi Nizip Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı'nda öğrenim gören 255 öğretmen adayından veriler toplanmıştır. Araştırmanın verileri elde edilirken kullanılan ölçekler, araştırmacının hazırladığı Kişisel Bilgi Formu, Üstündağ, Güneş ve Bahçivan (2017) tarafından hazırlanan 'Dijital Okuryazarlık Beceri Ölçeği' ile Erişti ve Erdem (2017) tarafından hazırlanan 'Medya Okuryazarlığı Beceri Ölçeği' şeklindedir. Araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yüksek düzeyde dijital ve medya okuryazarlık becerilerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda bu öğretmen adaylarının, dijital ve medya okuryazarlığı beceri düzeyleri ile aile gelir düzeyi, baba eğitimi, medya takip sıklığı, medya araçlarını kullanma, interneti sürekli kullanım, sosyal ağ kullanımı, etkinliklere katılım gibi değişkenlere bakıldığında aralarında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Katılımcıların dijital okuryazarlık düzeyleri, dijital araçlardan yararlanma, takip edilen medya siteleri değişkenlerine göre bakıldığında anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Katılımcıların medya okuryazarlık düzeylerine bakıldığında sınıf seviyesi, dijital araçtan yararlanma, cinsiyet ile öğrenim gördüğü üniversite değişkenlerine göre incelendiğinde anlamlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Araştırmaya katılan adayların, dijital ile medya okuryazarlığı düzeyleri arasındaki ilişkinin anlamlı ve pozitif olduğu belirlenmiştir. Yapılan regrasyon analizi sonuçlarına bakıldığında, dijital okuryazarlığın medya okuryazarlığı ve bu okuryazarlığın alt boyutlarını anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Elde edilen veriler doğrultusunda son olarak dijital okuryazarlık ve medya okuryazarlığı becerilerini geliştirmeye yönelik önerilere yer verilmiştir.

The aim of this study is to determine the effect of digital literacy skills on media literacy skills among pre-service social studies teachers. For this purpose, data were collected from 255 prospective teachers enrolled in the Social Studies Education Department under the Turkish and Social Sciences Education Division at Fırat University, Kayseri Erciyes University and Gaziantep University Nizip Faculty of Education during the 2024-2025 academic year. The data collection instruments used in the study consisted of a Personal Information Form prepared by the researcher, the 'Digital Literacy Skills Scale' developed by Üstündağ, Güneş and Bahçivan (2017) and the 'Media Literacy Skills Scale' developed by Erişti and Erdem (2017). The findings revealed that pre-service social studies teachers possess high levels of both digital literacy and media literacy skills. The study further found no significant differences between participants' digital and media literacy skill levels and variables such as family income level, father's education level, frequency of following media, use of media tools, continuous internet use, use of social networks and participation in activities. However, participants' digital literacy levels significantly differed based on their use of digital tools and the types of media websites they followed. Additionally, media literacy levels significantly differed according to grade level, use of digital tools, gender and the university they attended. A significant and positive relationship was identified between participant's digital literacy and media literacy levels. Regression analysis results indicated that digital literacy significantly predicted media literacy and its sub-dimensions. Based on the findings, recommendations were presented to support the development of digital and media literacy skills.