BUĞDAY KEPEĞİ İLE REAKTİF MAVİ 19 VE REAKTİF SARI 145 BOYALARININ ADSORPSİYONU

Abstract

Bu çalışmada buğday kepeği kullanılarak sulu çözeltilerden Reaktif Mavi 19 (RM19) veReaktif Sarı 145 (RS145) boyarmaddelerinin adsorpsiyonu incelenmiştir. RM19 ve RS145boyarmaddelerinin adsorpsiyon verimi üzerine çözelti pH'ı ve sıcaklığı, başlangıç boyarmaddekonsantrasyonu, adsorbent dozu ve partikül boyutu gibi parametrelerin etkisi araştırılmıştır.RM19 ve RS145 boyarmaddelerinin adsorpsiyonu için dengeleme süresi sırasıyla 1830ve 1710 dakika olarak tespit edilmiştir. RM19 ve RS145 boyarmaddelerinin adsorpsiyon verimipH ile önemli ölçüde değişmekle birlikte, her iki boyarmadde için maksimum renk giderimiasidik pH'larda gözlenmiştir ve optimum pH 1.5 olarak belirlenmiştir. Her iki boyarmaddeninyüzde giderimi başlangıç boyarmadde konsantrasyonunun ve adsorbent boyutunun azalmasıyla,adsorbent dozunun artmasıyla artmıştır. 100 mg/L'lik RM19 çözeltisinin 500 ml'si 0.5 g buğdaykepeği ile 20 oC, pH 1.5 ve optimum sürede temas ettirilerek mevcut RM19 boyarmaddesinin %87.38'i giderilmiştir. Aynı şartlarda RS145'in % 90.31'i giderilmiştir.Diğer taraftan farklı sıcaklıklarda (20, 40 ve 60 oC) gerçekleştirilen deneylerin sonuçlarıLangmuir ve Freundlich izotermlerine uygulanmıştır. Deneysel sonuçların Freundlicheşitliğinden çok Langmuir eşitliğine uyduğu bulunmuştur. İzoterm denklemlerinden hesaplanansabitler, RM19 ve RS145 boyarmaddelerinin adsorpsiyon veriminin sıcaklık ile arttığınıgöstermektedir. RM19 boyarmaddesi için buğday kepeğinin maksimum adsorpsiyonkapasitesinin (qmax) 20, 40 ve 60 oC'deki değerleri Langmuir eşitliğinden sırasıyla 97.09, 104.17ve 117.65 mg/g olarak hesaplanmıştır. RS145 boyarmaddesi için yukarıdaki sıcaklıklardahesaplanan qmax değerleri sırasıyla 125, 147.06 ve 196.08 mg/g'dır. Çalışmanıngerçekleştirildiği sıcaklık aralığında prosesin entalpi değişimi (∆Ho) RM19 ve RS145boyarmaddelerinin adsorpsiyonu için sırasıyla 17.98 ve 1.37 kJ/mol olarak hesaplanmıştır.Prosesin entalpi değişiminin pozitif işaretli olması ve qmax'ın sıcaklıkla artması RM19 ve RS145boyarmaddelerinin buğday kepeği ile adsorpsiyon prosesinin endotermik olduğunugöstermektedir.RM19 ve RS145 boyarmaddelerinin adsorpsiyonuna ilişkin olarak hesaplanan serbestenerji değişimi (∆Go) değerleri negatif işaretlidir ve mutlak değerleri sıcaklıkla artmaktadır.RM19 ve RS145 boyarmaddelerinin buğday kepeği ile adsorpsiyonunda elde edilen sonuçlar I.ve II. derece kinetik modellere uygulanarak prosesin hız sabitleri hesaplanmıştır. Elde edilensonuçların I. derece kinetik modelden çok II. derece kinetik modele uyduğu gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Reaktif Mavi 19, Reaktif Sarı 145, Boyarmadde, Adsorpsiyon,Buğday Kepeği.