Kentsel Mekânda Heykel-Çevre İlişkisinin Değerlendirilmesi: İzmir İli Kıyı Şeridi Örneği

Abstract

Heykel sanatı; tarihi olayları hatırlatma, toplumsal değerleri temsil etme, kültürel zenginliği ifade etme, toplumu bir araya getirerek ortak bellek oluşturma, tarihi, kültürel veya bilimsel bilgileri ifade ederek insanları bilinçlendirme gibi toplumsal açıdan çeşitli işlevlere sahiptir. Ayrıca, kente sağladığı estetik değerle birlikte konumlandırıldığı mekânı tanımlama, biçimlendirme ve yönlendirme gibi işlevlerle de fiziksel açıdan yararlı olmaktadır. Heykelin bu faydalarının izleyiciye aktarılabilmesi için konumlandırıldığı mekânın çevresi ile birlikte fiziksel ve toplumsal ilişkisinin kurulabilmesi ve heykelin algılanabilirliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu çalışmada; İzmir ili kıyı şeridinde yer alan 32 adet heykelin fiziksel (heykelin özellikleri, yerleştirildiği konum ve izlenebilme koşulları) ve toplumsal özellikleri incelenmiştir. Değerlendirme sonucunda İzmir ili kıyı şeridinde bulunan heykellerin tasarımında, birçok heykelin ölçü açısından arka planı ile uyumsuz olduğu, doluluk-boşluk varlığına dikkat edilmediği, malzeme kullanımında çeşitlilik olmadığı ve yerleştirildiği konumun mekânsal düzleminin tanımsız olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, birçok heykelin konumlandırılacağı mekân ile birlikte tasarlanmadığı ve bu nedenle algılanabilirliklerinin düşük olduğu saptanmıştır.

Sculpture art creates positive emotions such as peace, hope, trust, belonging etc. In addition, it provides many benefits on social, cultural and societal issues such as creating a common memory by bringing the society together. Along with the aesthetic value it provides to the city, it is also physically beneficial with functions such as defining, shaping and directing the place where it is located. In order to convey these benefits of the sculpture to the audience, it is necessary to establish a physical and social relationship with the environment of the place where it is located and to ensure the perceptibility of the sculpture. In this study; the physical (characteristics of the sculpture, the location and viewing conditions) and social characteristics of 32 sculptures located on the coastline of Izmir province were examined. As a result of the evaluation, it has been determined that in the design of the sculptures on the coastline of Izmir, many sculptures are incompatible with their background in terms of size, the occupancy-gap is not taken into account, there is no diversity in the use of materials and the spatial plane of the location is undefined. In addition, it was determined that many sculptures were not designed together with the place where they will be located, and therefore their perceptibility was low.