HAFIZ MUSTAFA PAŞA VAKFİYESİ

Abstract

Türk-İslam medeniyetinde sosyal yardımlaşma kurumu olan vakıflar toplumun ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde dizayn edilmişlerdir. Osmanlı Devleti'nde, vakıf sistemi ülkenin tamamında yaygın bir şekilde hizmet vermekteydi. Bu nedenle Osmanlı, vakıf sisteminden en iyi şekilde istifade eden bir devlet olmuştur. Devlet adamları konumlarına, rütbelerine ve görevde bulundukları yerlere göre çeşitli vakıflar kurmuşladır. Devlet adamlarının vakıf kurmaları toplumsal ihtiyacın yanı sıra Türk-İslam devletlerinde bir gelenek haline gelmiştir. Kurulan bu vakıflar çeşitli hizmetler vermelerinin yanı sıra diğer vakıflardan farklı olarak, devlet ve halk arasındaki ilişkinin kuvvetlenmesine de vesile olmaktaydılar. Bu sebeple devlet adamları tarafından kurulan vakıflar, diğer vakıflardan farklı bir ehemmiyete sahiptiler. Hafız Mustafa Paşa 1760-1778 tarihleri arasında Keban ve Ergani'de Ma?âden Eminliği, Erzurum, Şam, Konya, Diyarbakır ve Bağdat'ta vali olarak görev yapmış bir devlet adamıdır. İdareci olmanın yanı sıra, kendi ismiyle kurmuş olduğu vakıftan dolayı hayırsever kişiliği ile de tanınmıştır. Hafız Mustafa Paşa, Keban ve Ergani Ma?âden Eminiliği görevinde iken, kurduğu vakıfla başta çalıştığı bölge olmak üzere İstanbul ve Şam'da çeşitli hizmetler verilmesini sağlamıştır. Hafız Mustafa Paşa vakfı, eğitim başta olmak üzere iktisadî ve sosyal olarak çeşitli hizmetlerde bulunmuştur. Bu çalışmada Hafız Mustafa Paşa vakfiyesine göre, Hafız Mustafa Paşa vakfının vermiş olduğu hizmetler, sahip olduğu gelirleri, giderleri, görevli personeli ve vakfiyedeki özel şartları incelenmiştir