DOĞANŞEHİR OVASI VE YAKIN ÇEVRESİNDE DOĞAL ORTAM İLE İNSAN ARASINDAKİ İLİŞKİLER

Abstract

Ülkemizde hızlı nüfus artısı nedeniyle ihtiyaç duyulan yeni köy, kasaba ve kentlerin kurulması, mevcutlarının genisletilmesi, sanayi kurulusları, maden, tas, kum ve tugla ocakları, hava olayları, turistik ve sportif tesisler, askeri amaçlı yapılasmalar v. b ihtiyaçlar için yapılan tarım dısı arazi kullanımı uygulamaları, son yıllarda tarım arazileri aleyhine büyük bir gelisme göstermektedir. Özellikle son 10-15 yıl içerisinde, tarım arazileri adeta tarım dısı amaçlı kullanımları istilasına ugramıs ve çesitli yapılasmalar nedeniyle tarımsal potansiyeli yüksek yüz binlerce dekar arazi tarım dısı amaçla kullanılmaya baslanmıstır. Nüfusun artmasıyla gittikçe büyüyen bir kalkınma hamlesine baglı olarak ülkemiz, iskan, ulastırma, sanayi, turizm alanlarında ileride meydana gelecek gelismeler, tarım dısı arazi kullanımlarının daha da artacagına ve yurt genelinde yayılmasına neden olacaktır. Söz konusu gelismeler ülkemiz için ileriki dönemde meydana gelecek olaylardır. Ancak gittikçe artan nüfusumuzu besleyebilmek ve ileride bir beslenme sorunu ile karsılasmamak için tarımsal üretimin de belirli bir düzeyde ve sürekli olarak artması gerekmektedir. Bunun için her seyden önce üretim ortamı olan toprak kaynagımız korumak ve kabiliyetlerine uygun olarak bilinçli, planlı ve dengeli bir biçimde kullanmak zorundayız. Toprak kaynagımızı korumak ve sürekliligini saglamak için alınması gerekli tedbirlerden biri de tarım dısı amaçlı tüm yapılasmaları verimsiz veya düsük verimli araziler üzerinde gerçeklestirmeye yönelik bir tarım dısı amaçlı arazi kullanım planlamasının ülke çapında en kısa zamanda yapılarak uygulanması gerekmektedir. Malatya'ya oranla yükseltisi fazla olan Dogansehir ovası ve yakın çevresinde iklim, yükseltiye baglı olarak daha sert oldugu için, yerlesmeler daglık alanlardan ziyade iklimin bu olumsuz etkilerini hafifleten, rüzgâra kapalı Dogansehir ovasında toplanmıstır. Ayrıca ilçenin ilk kurulus merkezinden ziyade, ulasım kolaylıgı ve arazin ucuzlugu medeniyle yerlesmeler doguya dogru bir ilerleme göstermektedir. Sehirde batıya dogru bir ilerleme göstermemektedir. Bunun baslıca sebebi ise; batı tarafının ulasım güçlügü, oradaki yerlesim merkezinin daha yüksekte olması ve bitki örtüsünün azlıgı buna baglı olarak da erozyonun fazlalıgıdır. lçe halkının geçim kaynagı daha çok tarıma dayalı oldugu için, yerlesmeler; topragın sulak ve verimli oldugu alanlarda toplanmıstır. Ayrıca yöre I. derece deprem kusagında yer almakta olup, bu özelligi sahadan geçen aktif DAF zonu ile iliskilidir.Yasanan depremler bu durumun bir sonucudur. Buranın zemin yapısı depremin etkisini arttırıcı bir özellik tasımaktadır. ste bu bütün özelliklerden dolayı Dogansehir kentinin büyümesi ve gelismesi sınırlı kalmaktadır. Yerlesmenin dagılısını etkileyen faktörlerden biriside beseri faktörlerdir. Ekonomik faaliyet olarak tarım ve hayvancılıgın ilçede geçim kaynagının basında gelmeleri yerlesmenin dagılısı üzerinde etkili olmaktadır. Örnegin; sulama amacıyla kurulan Sürgü Barajı sulama sisteminin Dogansehir Ovası ve yakın çevresinde hemen hemen bütün araziye ulasması sebze ve meyve ziraatını arttırmıs, bunun yanında aile tipi hayvancılık faaliyetin yaygın olması, buradaki yerlesme tiplerinin bu geçim faaliyetlerine göre sekillenmesinde en büyük etken olmustur. Türkiye'de oldugu gibi Dogansehir Ovası ve yakın çevresinde de dogal ortam insan iliskilerinin çok iyi ortaya konulmasını ve buna baglı olarak da dogal ortama zarar vermeyecek uygulamaların yapılması gerekmektedir. Dogal ortam ile insan arasındaki iliskilerde dogal ortamı bozucu uygulamalardan kaçınılması, bu uygulamalarda devletin resmi kurum ve kuruluslarıyla caydırıcı önlemler alması ve halkın da bu konuda bilgilendirilmesi gerekmektedir.In our country, the application of using sufficient agricultural land, as a enlargened of fast rising population the need to set new villages, towns and cities and to widen the presents which are still exist; and some other needs like industrial foundations, mine, stone, sand, and brick mines, climate , touristic establishments and sports fields, military constructions, etc. shows a huge development against the agricultural land in the last years. Especially, in the last 10-15 years, agricultural land was invaded by this application and because of various constructions hundred thousands acres of agricultural land that was well for agriculture started to be used for nonagricultural needs. Depending on gradually growing the developing attack and the rise of population, in our country , the development which will occure in the future in settling, transportation, industry and tourism areas will increase the using the efficient agricultural land and also it will cause to be spread on our country rapidly. These developments we meant are the events which will appear in the future for our country. But our agricultural production must be increased orderly and continuously, in order to feed our rising population and not to have food problem in the future. To manage this, we should first keep our land which is the production environment and we should use it consciously, efficiently, on a planned and balanced. way. One of the precaution that should be taken to protect our agricultural land source and to provide its usage continuously is to make real and apply an urgent plan to use unfruitful or low fruitful land in the whole country, for those kind of needs and constructions we meant above. In Dogansehir, which is higher than Malatya, climate, related to height, is colder; so establishment is in the plains which have less wind, rather than mountanious land, that reduce the bad effects of climate. In addition, establishment shows a movement towards to east rather than district?s first settled center, because of easy transportation and cheaper land. The city shows a movement towards to west. The main reasons of this are the difficulty of transportation, the place of the city centre, it is in the higher position, less plant and as a result of less plant more erosion. As the people in the district get along with agriculture, settlement is in the plains in which the land is watery and productive. Besides, the vicinity is in the I. degree eartquake risk , and this is related to two active DAF zones. The structure of ground increase the bad effects of eartquake. As a result of these special features, development and growing of Dogansehir is limited. Another factor that affects the establishment is humanity. Economically agriculture and growing animal are the two main ways of living and this affects the establishment in the district. For example, Sürgü Dam which was built for watering, helped to develop vegetable and fruit agriculture and growing animal; so it is the most important effect of establisment in the district as a result of settling according to the activities to get on with. Like in Turkey, in Dogansehir Plain and surrounding nature and human relation must be well analyzed and also applications must be done which will not damage nature. In relation with nature and human being, activities that harm the nature must be avoided and government should prevent it with strict precautions and should inform the people in this area