AİLE İŞLETMELERİNDE KUŞAK ÇATIŞMALARINDAN KAYNAKLANAN YÖNETİM SORUNLARI: ELÂZIĞ İLİ ÖRNEĞİ

Abstract

Aile işletmelerinde farklı kuşakların bir arada bulunması kuşakların birbirinden ayrı niteliklere sahip olması nedeniyle özellikle yönetim anlamında kuşak çatışmalarına sebebiyet vermektedir. Yaşanan çatışmalar, şirket faaliyetlerinin olumsuz yönde etkilenmesine hatta sonlanmasına dahi sebebiyet verebilmektedir. Bu durum kuşak çatışması ve yönetim sorunları olarak nitelendirilen iki kavramı gündeme getirmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Elâzığ ilinde faaliyet sürdüren aile şirketlerinde, gün geçtikçe yeni kuşakların işletmeye dâhil olmasıyla ortaya çıkan yönetim sorunlarının incelenmesi, meydana gelebilecek nesiller arası çatışmaların ortaya konulması amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma evrenini; Elâzığ ilinde faaliyet sürdüren Elâzığ Ticaret ve Sanayi Odası'na kayıtlı farklı ölçekte 4.500 adet aile işletmesi oluşturmaktadır. Örneklemi ise, evreni temsil eden 354 aile işletmesi oluşturmaktadır. Araştırma verileri nicel araştırma yöntemi olan anket yöntemi ile yürütülmüştür. Soruların analizi için 500 adet aile işletmesine erişim sağlanmış, 400 adet aile işletmesiyle birebir görüşülmüş ve bu işletmelerin 354 adedi değerlendirilmiştir. Verilerin analizi Lisanslı SPSS 22.0 paket programı aracılığıyla yapılmıştır. Verilerin analizinde; frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, geçerlilik (faktör), güvenilirlik (cronbach alpha) ve t testi analizleri kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Elâzığ ilindeki aile şirketlerinde üst kuşağın müdahaleci davrandığı, iş tanımlarının büyük ölçüde aile üyeleri merkezli düzenlendiği, yetki ve sorumluluk devrinin aile meclisinin kararıyla belirlendiği ve terfi hususunda kan ve evlilik bağının göz önünde bulundurulduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda Elâzığ ilindeki aile şirketlerinde kurumsallaşma, yürütme, devretme ve örgütleme işlevlerine dair sorunların gündeme geldiği, planlama, koordinasyon ve denetleme işlevlerinde ise herhangi bir problem yaşanmadığı tespit edilmiştir.The coexistence of different generations in family businesses causes generation conflicts, management as the generations have different qualities from each other. Conflicts may negatively affect company activities or even cause their termination. This situation brings up two concepts described as generation conflict and management problems. The main purpose of this study is to examine the management problems that arise with the involvement of new generations in family companies operating in Elâzığ province and to reveal the intergenerational conflicts that may occur. The study population consists of 4.500 family businesses of different scales registered to Elâzığ Chamber of Commerce and Industry operating in Elâzığ province. The sample consists of 354 family businesses representing the universe. The research data was conducted using the survey method, which is a micellar research method. For the analysis of the questions, 500 family businesses were accessed, 400 family businesses were interviewed one-on-one, and 354 of these businesses were evaluated. Data analysis was carried out using the licensed SPSS 22.0 package program. In the analysis of data; Frequency, percentage, mean, standard deviation, validity (factor), reliability (cronbach alpha) and t test analyzes were used. According to the fındings obtained in the study, it was determined that in family companies in Elâzığ province, the upper generation behaves interventionistly, job centered on family members, the transfer of authority and responsibility is determined by the decision of the family council, and blood and marriage ties are taken into consideration when it comes to promotions. In line with these fındings, it has been determined that problems regarding institutionalization, execution, transfer and organization functions have come to the fore in family companies in Elâzığ province, and that there are no problems in planning, coordination and supervision functions.