Ortaokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimleri ile cebirsel düşünme algıları arasındaki ilişki: akademik başarı, cinsiyet ve sınıf düzeyinin rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin (altı, yedi ve sekizinci sınıf) yaratıcı düşünme eğilimleri ile cebirsel düşünme algıları arasındaki ilişkide akademik başarının aracılık rolünün incelenmesi ve bu ilişkide sınıf düzeyi, cinsiyet değişkenlerinin düzenleyicilik etkisinin araştırılmasıdır. Çalışma kapsamında öğrencilerin yaratıcı düşünme eğilimleri ve cebirsel düşünme algılarının birbirleriyle olan ilişkisi ve bu ilişkinin farklı değişkenlere göre değişimi de incelenmiştir. Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi kullanılarak dört farklı devlet okulundan toplam 844 öğrenci ile oluşturulmuştur. Çalışma verileri "Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği" ve "Cebirsel Düşünme Algı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), yapısal eşitlik modeli ve PROCESS makro kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre ortaokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimleri ve cebirsel düşünme algıları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Ortaokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimleri kadınlar lehine anlamlı farklılık gösterirken sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ortaokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimleri akademik başarı arttıkça artış göstermektedir. Ortaokul öğrencilerinin cebirsel düşünme algıları cinsiyet değişkenine göre kadınlar lehine anlamlı farklılık gösterirken sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ortaokul öğrencilerinin cebirsel düşünme algıları akademik başarı arttıkça artmaktadır. Aracılık rolü analizi sonucunda ise ortaokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimlerinin artışının akademik başarıyı arttırdığı, artan akademik başarının ortaokul öğrencilerinin cebirsel düşünme algılarını arttırdığı gözlenmiştir. Sınıf düzeyi ve cinsiyet değişkenlerinin düzenleyicilik etkisinin incelenmesi sonucunda bu değişkenlerin araştırma kapsamındaki ikili ilişkide anlamlı bir farklılık oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlardan yola çıkılarak cebir öğretimi kapsamında eğitim paydaşlarına ortaokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimlerini arttırıcı uygulamalar kullanılması ve öğrencilerin akademik başarı artışı konusunda teşvik edilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.The purpose of this study is to examine the mediating role of academic achievement in the relationship between middle school students' (Grades 6, 7, and 8) creative thinking dispositions and their perceptions of algebraic thinking, as well as to investigate the moderating effects of grade level and gender on this relationship. Within the scope of the study, the relationship between students' creative thinking dispositions and their perceptions of algebraic thinking, together with variations in this relationship across different variables, was also examined. The study was conducted using the relational survey model, one of the quantitative research methods. The sample consisted of 844 students selected through convenience sampling from four public middle schools. The data were collected using the "Creative Thinking Disposition Scale" and the "Algebraic Thinking Perception Scale". The collected data were analyzed using the independent samples t test, One-way analysis of variance (ANOVA), structural equation modeling (SEM), and the PROCESS macro. The findings revealed a positive and statistically significant relationship between middle school students' creative thinking dispositions and their perceptions of algebraic thinking. While creative thinking dispositions differed significantly in favor of female students, no significant differences were found according to grade level. Furthermore, students' creative thinking dispositions increased as their academic achievement increased. Similarly, students' perceptions of algebraic thinking differed significantly in favor of female students but did not vary significantly by grade level. In addition, perceptions of algebraic thinking increased with higher levels of academic achievement. The mediation analysis indicated that higher levels of creative thinking dispositions contributed to increased academic achievement, which, in turn, enhanced students' perceptions of algebraic thinking. The moderation analyses demonstrated that neither grade level nor gender significantly moderated the relationship examined within the scope of the study. Based on these findings, it is recommended that educational stakeholders implement instructional practices designed to foster middle school students' creative thinking dispositions within the context of algebra instruction and encourage students to improve their academic achievement.