SULTANSAZLIĞI MİLLİ PARKI VE ÇEVRESİNDE YABANİ KUŞLARDA KARŞILAŞILAN YARALANMA VE KIRIK OLGULARININ KLİNİK DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Kayseri Sultan Sazlığı Milli Park'ı ve çevresinde yabani kuşlarda yaralanma ve kırık olgularının klinik değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışma materyalini Sultan Sazlığı ve çevresinde 01.04.2024 ile 01.04.2025 tarihleri (12 aylık dönem) arasında bulunarak tedavi için Rehabilitasyon Merkezi'ne tür, ırk, yaş, cinsiyet ayrımı yapılmadan getirilen 299 adet yabani kanatlı hayvan oluşturmuştur. Fiziksel muayene yöntemleriyle tespit edilen olgular, takiplerin sistematik ve bir örnek yapılabilmesi amacıyla kırık, yaralanma ve diğer vaka türü şeklinde 'Kayıt Defteri'ne işlenerek sınıflandırılmıştır. Sınıflandırılan olguların belirtilen süreç içerisinde klinik olarak takipleri yapılmıştır. Çalışma materyalini oluşturan 299 adet yabani kanatlı vakasının, 13'ü [n=13 (%4.35)] kırık vakası, 54'ü [n=54 (%18.06)] yaralanma vakası ve 232'si [n=232 (%77.60)] diğer tür vaka (hasta, yavru halde, bitkin, bakıma muhtaç, halsiz, vb.) olarak karşımıza çıktı. Vaka durumu total olarak değerlendirildiğinde, toplam 89 vakada [n=89 (%29.77)] iyileşme görülürken, 210 vakanın [n=210 (%70.23)] ölümle sonuçlandığı görüldü. Aylara göre vakaların en fazla 2024 yılı Haziran [n=77 (%25.75)] ve Temmuz [n=67 (%22.41)] aylarında, en az 2024 yılı Aralık [n=3 (%1)] ve 2025 Mart [n=5 (%1.67)] ayları ve bu aylar arasındaki süreçte meydana geldi. Ölüm oranları ise Ağustos (toplamda 30 vakanın 27'sinin ölümle sonuçlanması ile %90), Eylül (toplamda 27 vakanın 26'sının ölümle sonuçlanması ile %96.30), Aralık (toplamda 3 vakanın 3'ünün ölümle sonuçlanması ile %100), Ocak (toplamda 8 vakanın 7'sinin ölümle sonuçlanması ile %87.50) ve Şubat (toplamda 10 vakanın 8'inin ölümle sonuçlanması ile %80) aylarındaki yüksekliği ile dikkat çekti. Bu itibarla, vakaların en sık olarak insanların doğada aktif bulunduğu haziran temmuz aylarında görülmüş olması sebebiyle saha tarama faaliyetlerinin yaygınlaştırılması, ölümlerin yılın en kurak ve en soğuk dönemlerinde yüksek oranda seyretmesi sebebiyle hayvanlar için optimal şartların sağlanması ve ilk müdahale süresinin kısaltılmasına yönelik yapılacak girişimlerin yaban hayatı kuş popülasyonunun korunmasına katkı sağlaması, toplumsal farkındalık oluşturması ve bu konuda yapılacak bilimsel çalışmalara ışık tutması noktasında katkılar sunması beklenmektedir.

The aim of this study was to conduct a clinical evaluation of injuries and fractures in wild birds in Kayseri Sultan Sazligi National Park and its surroundings. The study material consisted of 299 wild birds found in Sultan Sazligi and its surroundings between 01.04.2024 and 01.04.2025 (12-month period) and brought to the Rehabilitation Center for treatment without distinction of species, race, age, or gender. The cases detected by physical examination methods were classified in the 'Record Book' as fractures, injuries, and other case types in order to ensure systematic and uniform follow-ups. The classified cases were followed up clinically within the specified period. Of the 299 wild bird cases that constituted the study material, 13 [n=13 (%4.35)] were fracture cases, 54 [n=54 (%18.06)] were injury cases, and 232 [n=232 (%77.60)] were other types of cases (sick, fledgling, exhausted, in need of care, weak, etc.). When the case status was evaluated as a whole, it was seen that 89 cases [n=89 (%29.77)] recovered, while 210 cases [n=210 (%70.23)] resulted in death. According to the months, the highest number of cases occurred in June 2024 [n=77 (%25.75)] and July [n=67 (%22.41)], and the lowest number occurred in December 2024 [n=3 (%1.00)] and March 2025 [n=5 (%1.67)] and in the period between these months. Mortality rates were notable for their highs in August (90%, with 27 out of 30 cases resulting in death), September (96.30%, with 26 out of 27 cases resulting in death), December (100%, with 3 out of 3 cases resulting in death), January (87.50%, with 7 out of 8 cases resulting in death) and February (80%, with 8 out of 10 cases resulting in death). In this respect, since cases have been most frequently seen in June and July, when people are active in nature, it is expected that field screening activities should be expanded, that deaths are most common in the driest and coldest periods of the year, and that initiatives aimed at providing optimal conditions for animals and shortening the first response period will contribute to the protection of wildlife bird populations, raise public awareness and shed light on scientific studies to be conducted on this subject.