SPOR YAPAN VE YAPMAYAN ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN SPORCU KİMLİĞİ VE AKRAN ZORBALIĞININ İNCELENMESİ (ELAZIĞ İLİ ÖRNEĞİ)

Abstract

Bu çalışmanın odak noktası, zorbalık ve akran zorbalığı ile ilişkili faktörleri, spor yapan ve spor yapmayan ortaokul öğrencilerinin sporcu kimliğine ve akran zorbalığına etkisini incelemektir. Çalışmanın evrenini Elazığ Milli Eğitim'e bağlı ortaokullar oluştururken örneklemini ise 2020-2021 Eğitim döneminde Elazığ Milli Eğitim'de eğitim gören 427 öğrenciye ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmada Sporcu Kimliği Ölçeği (SKÖ) ve Zorbalık Eğilimi Ölçeği (ZEÖ) kullanılmıştır. Anket verilerinin SPSS 22 analiz programı ile frekans, yüzde ve anlamlılık tabloları oluşturulmuştur. İkili karşılaştırmalar için Mann Whitney U-testi, ikiden fazla karşılaştırmalar için ise Kruskal Wallis analizi tablolarından faydalanılmıştır. İki ölçeğin birbirine olan etkisini bulmak için ise korelasyon ilişkisinden yararlanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin sporcu kimlik düzeyi puanları birçok araştırmaya göre düşüktür. Yaş ve sınıf arttıkça sporcu kimliğinin arttığı ve sporcu kimliğinin daha iyi oluştuğu görülmüştür. Sporcu kimliğinde erkek öğrencilerin puanının daha yüksek olduğu; Spor yapan ve takım sporları yapan öğrencilerin puanının daha yüksek bulunmuştur. Öğrencilerin Spor lisansı olma, Kick boks ve futbol yapan öğrencilerin SKÖ puanların daha yüksek olduğu ve görülmüştür. Öğrencilerin ZEÖ'de erkek öğrencilerin daha yüksek olduğu, 14 yaş öğrencilerin Zorbalık eğilim puanının daha yüksek olduğu ancak Rahatsız Olmama eğilimi alt boyutunda 11 ve 12 yaş öğrencilerin rahatsız olmama eğilim puanının daha yüksek olduğu görülmüştür. Rahatsız olmama eğilimi küçük yaşlarda görülürken ileriki yaşlarda bu eğilim azalmaktadır. Spor yapmayan öğrencilerin ve lisansı olmayan ve bireysel spor yapan öğrencilerin puanının daha yüksek olduğu görülmüştür. Koşu, kick boks, futbol, tenis sporuyla ilgilenen öğrencilerin, diğer branş yapan göre öğrencilere göre puanının daha yüksek olduğu görülmüştür. Sporcu kimliğinin akran zorbalığını %19 oranında azaltıcı bir etkinini olduğunu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sporcu kimliği, Zorbalık eğilimi, Zorba, Zorbalık mağduru, Ortaokul öğrencileri

The focus of this study is to examine the factors associated with bullying and peer bullying, and their effects on the athlete identities of secondary school students who do and do not play sports, and peer bullying. While the universe of the study consists of secondary schools affiliated to Elazig national education, it is aimed to reach 427 students studying in Elazig National Education in the 2020-2021 education period. In the study, Athlete Identity Scale (SRS) and Bullying Tendency Scale (CIS) were used. Frequency, percentage and significance tables were created with the SPSS 22 analysis program of the survey data Mann whitney u-test was used for pairwise comparisons, and Kruskal Wallis analysis tables were used for more than two comparisons. Correlation relationship was used to find the effect of the two scales on each other. In the study, the athlete identity level scores of the students are lower than many other studies. It has been observed that as age and class increase, the identity of the athlete increases and the identity of the athlete is formed better. In terms of athlete identity, male students have higher scores; Students who do sports and team sports have higher scores. It has been seen that the students who have a sports license, kickboxing and football have higher SQ scores. It was seen that the students' BAI was higher than male students, 14-year-old students had a higher bullying tendency score, but 11- and 12-year-old students' non-disturbing tendency scores were higher in the dimension of Do Not Disturb. While the tendency to not be disturbed is seen at young ages, this tendency decreases in later ages. It has been observed that the students who are interested in football and tennis have a higher score than the students who do other branches. It is considered that the evaluation of the athletes who are not oriented towards sports training and who are empowered is higher. It is trained with the sports of Running, Kick boxing, Football, Tennis, it is thought that the score evaluated compared to other branches is higher. It has been achieved with an effect that reduces the peer bullying of the athlete's body by 19%. Keywords: Athlete identity, Bullying tendency, Bully, Bullying victim, Secondary school students