Mitsel Söylencelerin Kültürel Kod Bağlamında Ortaklığı

Abstract

Zamanın gerisinden, çok kadim dönemlerden günümüze anlatıla gelir akıl almaz çeşitte yaratığın olduğuülkeler, yerler, masallar, hikâyeler… Ancak bu mekânların hepsi, görünenin deneyimlendiği yerlerdeğildir. Kimisi tanıdık bildik coğrafyalarda yaşanmış, kimisi de adının duyulmadığı dünyalarda yeralmıştır. Buralarda gerçekleşen hikâyeler insanları uyarmak, evren yapılanmasının nasıl olduğunu,oluştuğunu anlatmak ve gelecek nesillere bilgi vermek adına kayda geçmiştir. Hepsinin ortak noktası,anlatılanların izlerinin tarihe işlenmiş olması, insanlığın geçmişine, düş ve inanç gücüne muazzamkapılar açmasıdır. Bu bahsedilen ortak yapının fantastik anlatılara kaynaklık ettiği bilinmektedir.Fantastik anlatılar, salt bir biçimde oluşmamış, insanoğlunun erken dönemlerinden itibaren, mit, büyü,söylenceler ekseninde aktarılarak, okuyucunun-dinleyicinin zihninde büyük, olağanüstü bir evrentasarımı olarak yer edinmiştir. Okuyucu-dinleyici; iyi ve kötünün savaşını, başarıyı, başarısızlığı,büyümeyi, kahraman olmayı, mücadele etmeyi, zorlukları aşıp sonunda ödüle erişmeyi; hikâyeanlatımlarında, söylencelerde, dinsel hikâyelerde ve mitoslarda bulmuştur.Bu araştırmanın ana eksenini oluşturan; fantastik ifadenin, erken dönem mitsel pratiklerde vesöylencelerde yer alış biçimlerinin farklı coğrafyalarda yer alan kültür yapılanmaları içerisinde yarattığıortak dildir. Hangi etnik ve kültürel koda dâhil olunursa olunsun, mitsel pratikler ve söylenceleriçerisinde yer alan kavramların fantastik anlatılara ve insanlığın ortak geçmişine kaynaklık ettiğininvurgulanması önemli olan araştırmada literatür taraması ve betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Buyöntemlerle birlikte araştırmanın farklı kaynaklardan beslendiği metinsel ve anlatısal olarak ortayakonulmaya çalışılmıştır. İçerik taraması geniş çapta gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler ışığındabetimsel analiz yöntemi kullanılarak doğrudan alıntılara sık sık yer verilerek, veriler somutlaştırılmış veokuyucuya sunulmuştur. Ayrıca, yukarıda bahsedildiği üzere, araştırmanın amacı farklı coğrafyalardayaşayan insan topluluklarının ortak bir dil yaratarak benzer inançlara sahip olmalarının vurgulanmasıdır.Bu amaçtan hareketle farklı dinsel ve mitsel edimler incelenmiş, hikâyelerde, anlatılarda dile getirilenortak semboller, hikâye kurguları örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır.