OSMANLI HANEDANI`NIN YURT DIŞINA ÇIKARILMASI, MAL BİNALARININ TASFİYESİ

Abstract

Yüksek Lisans Tezi Nurullah EMÜL Osmanlı Hanedanının Yurt Dışına Çıkarılması, Mal ve Binalarının Tasfiyesi Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı 2003 : Sayfa : 63 + VIII Bu çalışmada, Cumhuriyet'in ilanından sonra yurt dışına çıkarılan Osmanlı Hanedanı Üyelerinin siyasi, sosyal ve iktisadi durumları incelenmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra ülkede siyasi rejimin sağlam bir şekilde tesis edilebilmesi için bir takım çalışmalar yapıldı. Türkiye Cumhuriyeti Devleti önce 3 Mart 1924 yılında 431 Sayılı Kanunu çıkardı. Daha sonra da 1 Haziran 1924'te Bakanlar Kurulu'nda 544 Nolu Karar doğrultusunda 150 kişilik bir liste hazırladı. Kabul edilen bu yasa ve kararlar doğrultusunda önce Hanedan üyeleri sonra da Yüzellilikler yurt dışına çıkartıldı. Ülke sınırları içerisinde mal, mülk edinme hakkından men edildi. Türkiye Cumhuriyeti dahilindeki emlak, mal ve binalarını tasfiye etmeleri için belli bir süre tanındı. Osmanlı Hanedanı mensupları yurt dışına çıkartıldıktan sonra 431 Sayılı Yasanın sekizinci maddesine dayanarak, II. Abdulhamit'ten kalan ve hazinenin el koyduğu mirasını kendilerine intikal etmesi gerektiği hususunda hukuki çalışmalara başladı ve Hazine aleyhine dava açtılar. Mahkemeden iki ayrı davadan iki ayrı sonuç çıkınca Yargıtay içtihadı birleştirme kararıyla Hanedan üyelerinin haklı olduğu konusunda karar verdi. Ancak bu defa olayın siyasi boyutu devreye girdi ve Meclis'te 431 Sayılı Yasanın 8. maddesinin "Kanun yürürlüğe girdiği tarihte hayatta bulunsun bulunmasın Osmanlı İmparatorluğu' nda Padişahlık etmiş herhangi bir kimse namına Türkiye Cumhuriyet' i sınırlan içinde tapuda kayıtlı gayri menkul mallar bu kanunun yürürlüğe girmesiyle millete intikal etmiştir" şeklinde yorumu kabul edildi. BöyleceHanedan mensuplarının Türkiye Cumhuriyeti sınırlan içerisinde atalarından kalan mirasa kavuşma hayalleri bir kez daha sona erdi. II. Abdülhamit'in yurt dışındaki serveti Türkiye Cumhuriyeti toprakları içerisinden kat kat fazlaydı. Bu nedenle Hanedan üyeleri yurt dışında kalan mirası elde etmek için de uzun uğraşlar verdiler. Ancak bu alanda hiçbir basan elde edemediler. Böylece yurt dışında uzun süre kimisi sefalet ve acınacak bir halde yaşamaya mecbur kaldı. Ancak sürgüne gönderilmelerinden uzun yıllar sonra 1952 yılında Hanedanın kadın üyelerinin, 1974 yılında ise bütün üyelerin yurda dönmelerine izin verildi. Fakat bu tarihte sürgüne gönderilmiş olan bir çok Hanedan üyesi zaten hayatını kaybetmiş durumdaydı. Hanedan üyelerinin tamamının affı için tam elli yıl beklenirken, vatana ihanet gerekçesiyle yurt dışına çıkanlan Yüzellilikler 1938 yılında affedildi ve ülkeye dönme imkanı verildi. Anahtar Kelimeler : II. Abdülhamit, Cumhuriyet, Mal ve Binalar, Hanedan Üyeleri, Yüzellilikler