Öğretmen Adaylarının Gözünden Sistem Okuryazarlığı Kavramına Genel Bir Bakış

Abstract

Araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının sistem okuryazarlığı kavramına yönelik bakış açısını belirlemektir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde Güzel Sanatlar Eğitimi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi, Temel Eğitim, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi ve Yabancı Diller Eğitimi Bölümü’nde 4. sınıfta öğrenim gören 16’sı kadın ve 16’sı erkek olmak üzere 32 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri nitel veri analiz programı kullanılarak içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının sistem okuryazarlığını sistemleri anlama, karmaşık sistemler arasındaki ilişkileri fark etme, sistemsel düşünme anlayışı, sistemleri bütüncül olarak algılama ve sistem prensipleri ile ilgili bilgi düzeyi olarak tanımladığı belirlenmiştir. Farklı okuryazarlık becerilerinin öğrencilerde geliştirilmesi için bu okuryazarlık becerileri okul öncesinden başlanarak tüm eğitim kademelerinde kazandırılabilir.

The purpose of the study is to determine preservice teachers' perspectives on the concept of systems literacy. The research was conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research designs. The study group consisted of 32 prospective teachers (16 female and 16 male) who were fourth-year students in the Departments of Fine Arts Education, Mathematics and Science Education, Basic Education, Turkish and Social Sciences Education, and Foreign Language Education at Fırat University's Faculty of Education during the 2024-2025 academic year. Data were collected using a semi-structured interview form. The research data were analyzed through content analysis using a qualitative data analysis program. As a result of the research, it was determined that preservice teachers defined systems literacy as understanding systems, recognizing the relationships between complex systems, understanding systems thinking, perceiving systems holistically, and knowledge of system principles. To develop various literacy skills in students, these literacy skills can be taught at all levels of education, starting from preschool.