Bir Erginleşme Aşaması Olarak Yunus Emre’de Marifet

Abstract

Tasavvuf, pek çok farklı algılamaya sebep olan kavram ve terimleri barındırmaktadır. Bu kavram ve terimler hakkında hemen bütün mutasavvıflar benzer ve farklı düşünceler geliştirmişlerdir. Bu kavramlar, soyut bilgiler olmaları yönüyle çizgileri net bir şekilde ortaya konulamayan hususlardır. Sonuçta hedef bir olmakla birlikte oldukça fazla yol ve güzergâh söz konusudur. İşte bu farklı yollar kendilerine has usul ve tasniflere de başvurmuşlardır. Yol ve menzil noktasında tasavvufun önemli bir üçlüsü vardır; bunlar şeriat, tarikat ve hakikattir. İşte bu üçlü yapı bazı tasniflerde dörde çıkarılarak, bunlara marifet de ilave edilmektedir. Marifet bazen hakikatten önce, bazen de hakikatten sonra daha üst düzeyde algılanmıştır. Öyle anlaşılıyor ki marifet, bu silsile-i meratipte bir aşama değil, hakikat aşamasındaki bilinçlenme vasfıdır. Sonuçta marifet kelimesi günlük dilde de bir işin üstesinden gelebilme kapasitesini ifade etmektedir. Yunus Emre, tasavvufun bu derin ve soyut yapısını Türkçenin imkânlarıyla layıkıyla ifade eden büyük bir mutasavvıftır. Şüphesiz o, kendisinden önceki sufilerin düşüncelerinden tamamen bağımsız, farklı bir anlayış ortaya koymuştur diyemeyiz. O, kendisinden önce oluşmuş anlayış ve algılamaları şiirinde dile getirmiştir. Yunus Emre’nin şiirlerinde irfanî bilgi ve marifetle ilgili dile getirdiği düşünceler, kişinin Hakk’a ulaşmada zahir bilgilerin yanı sıra batınî, içsel bilgilerin de zaruretine işaret etmektedir. Yunus Emre, zahiri ibadet, gayret ve çalışmaları da önemsemekle birlikte, menzile ulaşmakta irfanî bilginin mutlak anlamda tecrübe edilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.